Staatsrecht / constitutioneel recht

Nieuws en geheime informatie(bronnen): De Telegraaf tegen de AIVD

E.J. Dommering

Post thumbnail

Op 18 juni 2009 deed het OM een inval bij een journaliste van De Telegraaf waarbij allerlei vertrouwelijke informatie in beslag werd genomen. De journaliste had op basis van geheime bronnen bij de AIVD een artikel gepubliceerd over het weinig degelijke werk van de AIVD. Tegelijk met de inval werd een medewerkster van de AIVD die naar de Telegraaf zou hebben ‘gelekt’ in preventieve hechtenis genomen. In de procedures die volgden, legde het OM stukken over waaruit bleek dat de journalisten van De Telegraaf maanden waren afgeluisterd. De Telegraaf voerde een kort geding om het afluisteren te stoppen en kreeg daarin grotendeels gelijk. In de beklagprocedure vroeg zij teruggave van de in beslaggenomen stukken, maar dat verzoek werd afgewezen. Deze zaak stelt een aantal aspecten van het gebruik van vertrouwelijke (geheime) informatie door de pers en het publiceren van die informatie aan de orde.

Verdieping | Studentartikel
december 2009
AA20090818

Maandbladartikel

Nijmeegs staatsrecht: rechtspositivisme en de legitimatiekwestie

J. Kiewiet

Belangrijkste vertegenwoordiger van Nijmeegs staatsrecht was Tijn Kortmann, wiens handboek Constitutioneel recht nog steeds in het rechtenonderwijs wordt gebruikt. Kortmann heeft zichzelf altijd een rechtspositivist genoemd en stelde dat het constitutioneel recht geen legitimerende functie vervult. Maar wat betekent het om rechtspositivist te zijn en te ontkennen dat het constitutioneel recht legitimeert? Ik laat zien dat Kortmann een heel eigen opvatting over ‘rechtspositivisme’ en ‘legitimatie’ erop nahield. Dat inzicht leidt tot een beter begrip van Constitutioneel recht en het Nijmeegs staatsrecht.

Perspectief | Perspectiefartikel
november 2024
AA20240964

Maandbladartikel

Nogmaals: Is een wetsvoorstel onschendbaar?

C.A.J.M. Kortmann

Hoge Raad 19 november 1999, nr. C98/096HR, ECLI:NL:HR:1999:AA3374, RvdW 1999, 179 De noot bij dit arrest behandelt de vraag hoe de hoge raad ertoe komt dat de rechter niet het oordeel toekomt dat 'onrechtmatig is gehandeld doordat bij de voorbereiding en de behandeling van die wet (wet algemene regels herindeling) terzake gegeven procedurevoorschriften zijn geschonden.

Annotaties en wetgeving | Annotatie
februari 2000
AA20000107

Maandbladartikel

Nooit meer slapen in de Nachtwakerstaat

L. Kaemingk, M.J. Kroeze

Redactioneel artikel waarin wordt ingegaan op de steeds grotere controle van burgers en de inperking van grondrechten en privacy die daarmee gepaard gaan.

Opinie | Redactioneel
maart 1993
AA19930156

Maandbladartikel

Of de krijgsmacht doet wat de Grondwet vraagt blijft een politieke inschatting

Th.B.F.M. Brinkel

Post thumbnail

Voldoet de krijgsmacht nog wel aan haar grondwettelijke taken? Na jarenlange bezuinigingen op de Defensiebegroting vroegen velen zich af of de krijgsmacht niet tekortschoot. Dit artikel onderzoekt wat de Grondwet zegt over de krijgsmacht en of daar iets uit af te leiden valt over omvang en samenstelling. De conclusie luidt dat de beantwoording van de vraag een politieke en niet een juridische aangelegenheid is.

Opinie | Opiniërend artikel
januari 2015
AA20150027

Maandbladartikel

Ondeelbare mensenrechten

Een herbezinning op toetsing aan sociale grondrechten

E. ten Hoor, G.J. Machek

In dit redactioneel bekritiseren wij de keuze van het huidige kabinet om toetsing van wetgeving in formele zin aan sociale grondrechten uit te sluiten. Het kabinet stelt onterecht dat dergelijke toetsing rechtspraak zou politiseren en politieke besluitvorming zou juridificeren. Dat standpunt miskent dat rechters op diverse wijzen recht kunnen doen aan de aard van deze grondrechten. Uitsluiting van toetsing riskeert een artificieel onderscheid tussen ondeelbare mensenrechten, waarmee de rechtsbescherming van de burger uiteindelijk het onderspit delft.

Opinie | Redactioneel
juni 2025
AA20250411

Maandbladartikel

Onderzoek aan het lichaam

A.H.J. Swart

Hoge Raad 8 november 1988, ECLI:NL:PHR:1988:AC0609 (Rectaal fouilleren)  Het lichaam van de verdachte kan voorwerp van strafvorderlijk onderzoek zijn wanneer het informatie kan verschaffen die van belang is voor het bewijs van een strafbaar feit. Naar de mening van de Hoge Raad heeft het Hof Amsterdam terecht geoordeeld dat het onderzoek aan het lichaam ook een onderzoek kan omvatten van de natuurlijke openingen en holten van het lichaam. In de noot wordt uitvoerig ingegaan op onderzoek in en aan het lichaam.

Annotaties en wetgeving | Annotatie
september 1989
AA19890780

Maandbladartikel

Onze rechtsstaat op de schaal van erg

N. Doornbos

Post thumbnail

Er wordt heel wat geklaagd over de staat van de rechtsstaat. Maar hoe erg is het daarmee nou eigenlijk gesteld? Dat hangt af van welk rechtsstaatbegrip als uitgangspunt wordt genomen. De auteur pleit ervoor om discussies over de rechtsstaat te beperken tot de kern van het rechtsstaatbegrip, zodat de – terecht geuite – kritiek ook in de toekomst gehoord wordt.

Opinie | Opiniërend artikel
februari 2015
AA20150106

Maandbladartikel

Op weg naar een constitutioneel hof in Nederland

Rechtsvergelijkende inzichten uit een constitutioneel-design-analyse

J. Goossens, E. ten Hoor

Post thumbnail Constitutionele toetsing staat al een tijd weer volop in de politieke belangstelling. Gelet op het voorstel van de staatscommissie parlementair stelsel in 2018 tot instelling van een constitutioneel hof in Nederland en de opname van dit voornemen door de formerende partijen in het hoofdlijnenakkoord van 16 mei 2024, staat in dit artikel een rechtsvergelijkende analyse centraal van de instellingswetgeving en institutionele waarborgen in België, Duitsland, Frankrijk, Italië en Oostenrijk. Gezien de relatief kwetsbare constitutionele positie van de rechterlijke macht in Nederland is het immers cruciaal om tijdig goed na te denken over constitutioneel design en in het bijzonder ook over de plaats van fundamentele institutionele waarborgen in respectievelijk de Grondwet, een gewone meerderheidswet of een tussencategorie van bijzondere wetgeving.

Bijzonder nummer | Reizen naar Recht
juli 2024
AA20240636

Maandbladartikel

Openbaarmaking van persoonlijke beleidsopvattingen

De moeizame afbraak van een taboe

J.H.J. de Wildt

Post thumbnail Begin 2021 zegde het kabinet-Rutte III toe dat persoonlijke beleidsopvattingen van ambtenaren niet langer zouden worden weggelakt uit aan de Kamers toegezonden documenten; wel zouden ze daarbij geanonimiseerd worden. De Tweede Kamer verzilverde deze koerswijziging onmiddellijk door haar vast te leggen in de latere Wet open overheid (Woo) en dit uit te breiden naar andere bestuursorganen. Recente ontwikkelingen zijn aanleiding om de stand van zaken op te maken.

Opinie | Opiniërend artikel
december 2025
AA20250832

Maandbladartikel

Oprecht geloven in vrijheid. Bloemlezing van een grondrecht onder vuur

H.-M.Th.D. ten Napel, F.H.K. Theissen

Post thumbnail Florian H. Karim Theissen en Hans-Martien ten Napel stellen dat afschaffing of beperking van de godsdienstvrijheid de bijl in het fundament van de open samenleving in Nederland zet en beargumenteren dit aan de hand van een viertal casusposities: het gedoogakkoord, het boerka-verbod, weigerambtenaren en de SGP, en ritueel slachten en mannenbesnijdenis.

Opinie | Opiniërend artikel
maart 2012
AA20120182

Maandbladartikel

Over dames en heren in de sport

S.E. Bartels

In deze reactie gaat Bartels in op een eerder artikel in Ars Aequi over het gelijkheidsbeginsel in de sport. Het gaat dan met name over het verschil tussen mannen en vrouwen.

Opinie | Reactie/nawoord | Overig | Rode draad | Sport en recht
oktober 1996
AA19960621

Maandbladartikel