Vind een Maandblad-aflevering

Kies de maand en het jaar waarin het nummer dat je zoekt is verschenen en ga naar de aflevering.

* Van 2012 tot en met heden vind je naast de artikelen van de betreffende maand ook het volledige nummer integraal.
* Vóór 2012 vind je per nummer alleen de losse artikelen die in dat nummer zijn verschenen en kun je niet het volledige nummer integraal bekijken.

Maandblad oktober 2026

Ars Aequi oktober 2026

Ars Aequi: de kunst van het billijke. Lustrumnummer 75 jaar Ars Aequi

Van fundament naar driehoog-achter

Een rechtshistorische beschouwing over redelijkheid en billijkheid als inleiding tot een burgerlijk wetboek

J.M. Milo

De redelijkheid en billijkheid is in ons Burgerlijk Wetboek in het vermogensrecht geplaatst. Die positie verbaast, omdat de norm zo fundamenteel is en over rechtsvinding handelt. Tot aan onze eerste codificatie van burgerlijk recht en in latere ontwerpen bevonden zich vergelijkbare bepalingen met uitwerking in aanvang van ons recht. Dat scherpt in dat het in het recht niet om de regel gaat, noch om de individuele vrijheid, maar om rechtvaardigheid.

Verdieping | Verdiepend artikel
oktober 2026
AA20260784

Maandbladartikel

De kunst van het billijke en 75 jaar Ars Aequi

Een woord vooraf

Y.E.M. Cremers, L.A.G.M. van der Geld, D.A. Groenewoud, R.H.T. Jansen, B.C.J. van Kemenade, G.J. Machek, J. van Winden, M.J.P. de Zwart

Het maandblad Ars Aequi bestaat 75 jaar! Reden voor de redactie en het stichtingsbestuur om uitvoerig stil te staan bij de kunst van het billijke, de losse vertaling van de naam van ons blad. In dit lustrumnummer staan auteurs stil bij verschillende perspectieven op en aspecten van de (redelijkheid en) billijkheid. Zo is er voor ieder wat wils binnen de kunst van het billijke.

oktober 2026
AA20260771

Maandbladartikel

Ius est ars boni et aequi: een uitspraak met eeuwigheidswaarde!

M.J.A.M. Ahsmann

Kan de essentie van het recht in slechts enkele Latijnse woorden worden gevat? De Romeinse jurist Celsus deed een gedurfde poging met zijn beroemde uitspraak ius est ars boni et aequi (begin tweede eeuw na Chr.). Dit artikel onderzoekt de betekenis van elk van de begrippen en laat zien tot hoeveel debat ze nog steeds aanleiding geven. Het maakt het eeuwige spanningsveld zichtbaar tussen de positivistische benadering van het recht en rechtvaardigheid. Kunstmatige intelligentie zal de intrinsiek menselijke taak die in de spreuk tot uitdrukking komt nooit kunnen overnemen.

Verdieping | Verdiepend artikel
oktober 2026
AA20260777

Maandbladartikel

Het rechterlijk bevel tot wetgeven: per definitie onbillijk of soms alleszins redelijk?

R.A.J. van Gestel

Door het Urgenda-arrest van de Hoge Raad is de Waterpakt-doctrine die behelst dat de rechter geen wetgevingsbevelen mag uitvaardigen – tot ongenoegen van velen – versoepeld. Gevreesd wordt voor een ernstige aantasting van de machtenscheiding. Deze bijdrage verdedigt echter dat een rechterlijk wetgevingsbevel onder omstandigheden alleszins redelijk en billijk kan zijn en de rechtsstaat en democratie kan helpen verstevigen.

Verdieping | Verdiepend artikel
oktober 2026
AA20260793

Maandbladartikel

Van de rechter naar de praktijk en de wetgever en weer terug

De wisselwerking rondom de redelijkheid en billijkheid in het relatievermogens- en erfrecht

L.A.G.M. van der Geld, F.W.J.M. Schols

De redelijkheid en billijkheid duiken in het relatievermogensrecht en erfrecht op verschillende plekken op. Deze bijdrage laat aan de hand van voorbeelden zien hoe rechters ermee corrigeren en aanvullen, en hoe de rechtspraktijk en de wetgever daar vervolgens op reageren en hoe die reacties weer nieuwe vragen voor de rechter oproepen.

Verdieping | Verdiepend artikel
oktober 2026
AA20260801

Maandbladartikel

Elke werkende een piano?! Over de beperkingen aan de werking van de norm van goed werkgeverschap

R. de Bock

De norm van goed werkgeverschap is veel méér dan een codificatie van de eisen van redelijkheid en billijkheid voor het arbeidsrecht. De norm is onlosmakelijk verbonden met de rechtsbeschermende functie van het arbeidsrecht en fungeert als aanjager voor rechtsontwikkeling op dat punt. Die rol vervult de norm echter niet voor de bescherming van zzp’ers en ook niet voor arbeidsmigranten. De positie van arbeidsmigranten lijkt op die van de ‘homo sacer’, die buiten het bereik van de toepassing van de wet staat en niet beschikt over juridische of politieke rechten.

oktober 2026
AA20260820

Maandbladartikel

Billijke bestuurders en correcte commissarissen in de start‑upcontext

T.A. Keijzer, M.J.P. de Zwart

Ius est ars boni et aequi. Deze kunst van het billijke vraagt om belangenafwegingen, ook in het ondernemingsrecht. Daarbinnen zijn bestuurders en commissarissen belangrijke actoren; zij organiseren en controleren de activiteiten van de vennootschap. Daarvoor zijn zij alleen in privé aansprakelijk als hen een (persoonlijk) ernstig verwijt treft. Verschillende wetenschappelijke disciplines bieden belangrijke legitimeringen voor die benadering. Specifiek ten aanzien van start-ups geldt dat bestuurders zich in een dynamische context bevinden waar vaak substantiële risico’s worden genomen. Uit jurisprudentieonderzoek blijkt echter dat deze start-upcontext (nog) niet altijd (voldoende) wordt meegenomen. Voor een goede balans mag het aansprakelijkheidskader van commissarissen bovendien niet strenger zijn dan dat van bestuurders.

Verdieping | Verdiepend artikel
oktober 2026
AA20260826

Maandbladartikel

Het familierecht en de werkelijkheid: billijkheid, zorg en arbeid

M.J. Vonk

In deze bijdrage wordt gekeken in hoeverre de veronderstellingen over de verdeling van zorg en arbeid tussen vaders en moeders tijdens en na de relatie in het huidige familierecht aansluiten bij de realiteit. Het zorg- en onderhoudsrecht in Boek 1 BW is genderneutraal geformuleerd en geeft (toekomstige) ouders de kans om zelf te beslissen hoe zij de zorg voor de kinderen en de arbeid buitenshuis willen verdelen. In de praktijk blijkt dat het ouders niet altijd lukt om de gewenste verdeling ook te realiseren. Enerzijds komt dat door de veronderstellingen over moederschap en vaderschap in de maatschappij en, anderzijds door de minder stevige positie van vrouwen op de arbeidsmarkt.

Verdieping | Verdiepend artikel
oktober 2026
AA20260838

Maandbladartikel

Billijkheid in het strafrecht: van Aristoteles tot de taakstrafverboden

Y. Buruma

Wat is een juist strafrechtelijk oordeel? Is het vooral een ‘goede’ redenering die wordt afgeleid uit wat er in de wetgeving is voorgeschreven, of verkiezen we een ‘billijke’ afweging van de argumenten die partijen naar aanleiding van de omstandigheden van het geval en de persoon van de dader naar voren brachten? In het navolgende gaat het om de vraag hoe die beide benaderingen zich tot elkaar verhouden.

Verdieping | Verdiepend artikel
oktober 2026
AA20260849

Maandbladartikel

De Dworkin-test: procedurele proportionaliteit in het bestuursrecht

A.T. Marseille

Geïnspireerd op de stelling van Ronald Dworkin dat rechters de wijze waarop zij zaken behandelen moeten afstemmen op de zwaarte van de belangen die daarin op het spel staan, wordt in deze bijdrage verslag gedaan van een exploratief onderzoek naar de vraag in hoeverre beslissingen van Nederlandse bestuursrechters daarmee in overeenstemming zijn.

Verdieping | Verdiepend artikel
oktober 2026
AA20260857

Maandbladartikel

De kunst van het billijke in het fiscaal recht

S.J.C. Hemels

De auteur bespreekt het onderwerp billijkheid in het fiscale recht aan de hand van een persoonlijke keuze uit de veelheid van de aan dit onderwerp verbonden aspecten. Dit doet ze aan de hand van de volgende drieslag: (1) wie is de belastingplichtige, (2) wat wordt belast, en (3) hoeveel wordt belast? Daarbij neemt ze niet alleen juridische, maar ook economische aspecten in beschouwing, gelardeerd met voorbeelden uit het heden en verleden.

Verdieping | Verdiepend artikel
oktober 2026
AA20260867

Maandbladartikel

Billijkheid in het staatsrecht: een relationele benadering met het oog op billijke wetgeving

A.E.M. Leijten

Een manier om ‘billijkheid’ in het staatsrecht aan te vliegen is over de band van de relationele aspecten en (terughoudende) rol van de rechter die onderdeel zijn van ‘de redelijkheid en billijkheid’ in het civiele recht. Zodoende verschuift deze bijdrage de blik van grondrechtentoetsing naar de wetgever, die door goede vertegenwoordiging en afweging van (partij)belangen voor die billijkheid zorg moet dragen.

Verdieping | Verdiepend artikel
oktober 2026
AA20260875

Maandbladartikel

De kunst van het billijke, nu en de komende 75 jaar

I. Giesen

In deze afrondende bijdrage staat het tijdloze karakter van de billijkheid en van het maandblad Ars Aequi centraal. Na een persoonlijk getinte terugblik op wat Ars Aequi als blad kan betekenen en op wat dit themanummer ons gebracht heeft, wordt stiekem alvast een beetje vooruitgekeken.

Verdieping | Verdiepend artikel
oktober 2026
AA20260885

Maandbladartikel

Vind een Maandblad-aflevering

Maandblad oktober 2026

Ars Aequi oktober 2026

Ars Aequi: de kunst van het billijke. Lustrumnummer 75 jaar Ars Aequi

Van fundament naar driehoog-achter

Een rechtshistorische beschouwing over redelijkheid en billijkheid als inleiding tot een burgerlijk wetboek

De kunst van het billijke en 75 jaar Ars Aequi

Een woord vooraf

Ius est ars boni et aequi: een uitspraak met eeuwigheidswaarde!

Het rechterlijk bevel tot wetgeven: per definitie onbillijk of soms alleszins redelijk?

Van de rechter naar de praktijk en de wetgever en weer terug

De wisselwerking rondom de redelijkheid en billijkheid in het relatievermogens- en erfrecht

Elke werkende een piano?! Over de beperkingen aan de werking van de norm van goed werkgeverschap

Billijke bestuurders en correcte commissarissen in de start‑upcontext

Het familierecht en de werkelijkheid: billijkheid, zorg en arbeid

Billijkheid in het strafrecht: van Aristoteles tot de taakstrafverboden

De Dworkin-test: procedurele proportionaliteit in het bestuursrecht

De kunst van het billijke in het fiscaal recht

Billijkheid in het staatsrecht: een rela­tionele benadering met het oog op billijke wetgeving

De kunst van het billijke, nu en de komende 75 jaar

Billijkheid in het staatsrecht: een relationele benadering met het oog op billijke wetgeving