Bijzonder nummer

Recht en taal

Woord vooraf

K.H.P. Bovend'Eerdt, C.C. de Kluiver, M. Samadi, L.S.A. Trapman

In dit woord vooraf bij het Bijzonder Nummer 'Recht & taal' legt de redactiecommissie uit waarom zij voor dit onderwerp gekozen heeft en welke onderwerpen aan bod zullen komen.

Bijzonder nummer | Recht & taal
juli 2015
AA20150554

Maandbladartikel

Recht op ontwikkeling als nieuw beginsel van modern volkenrecht

P.J.I.M. de Waart

In dit artikel wordt ingegaan op het gebruik van rechtsbeginselen binnen het volkenrecht. Er wordt ingegaan op het feit dat rechtsbeginselen in het internationaal recht aan ontwikkelingen bloot staan. In het artikel worden de fundamentele beginselen van het volkenrecht beschreven, zoals de soevereiniteit van het volk. Daarna wordt ingegaan op rechtsbeginselen binnen de internationale rechtsgemeenschap.

Bijzonder nummer | Rechtsbeginselen
oktober 1991
AA19910944

Maandbladartikel

Recht, Politiek en het Systeem van Collectieve Veiligheid

W.G. Werner

In dit artikel behandelt de auteur de werkzaamheden en taken bij niet-interstatelijke oorlogen aan de hand van de volgende vraag: 'Welke functie hebben begrippen zoals ‘geweld’ en ‘zelfverdediging’ in de context van niet-traditionele conflicten waarin de Veiligheidsraad niet in staat blijkt om tijdig en doeltreffend op te treden?' Daarbij komen aan de orde: Het gebruik van geweld teneinde grootscheepse mensenrechtenschendingen te voorkomen of te beëindigen (de zogenoemde ‘humanitaire interventies’) en het gebruik van grensoverschrijdend geweld tegen niet-statelijke actoren, zoals bijvoorbeeld transnationaal of globaal opererende terroristische groeperingen.

Bijzonder nummer | Oorlog & recht | Verdieping | Studentartikel
juli 2009
AA20090510

Maandbladartikel

Recht, taal en de ordening van de werkelijkheid: grensbepalingen, grensverkenningen en grensoverschrijdingen

A.M.P. Gaakeer

Taal is het levend instrument waarmee wij recht spreken en bespreekbaar maken en, uiteindelijk, bepalen wat rechtens heeft te gelden. Het recht beoogt immers ordening, van de samenleving en in het individuele geval. De taal van het recht als vervanger van het geweld van eigenrichting heeft echter ook zijn ‘grenzen’. Deze bijdrage verkent er enige.

Bijzonder nummer | Recht & taal
juli 2015
AA20150602

Maandbladartikel

Rechter en politiek in de DDR

G.J.M. van Wissen

In deze bijdrage aan het bijzonder nummer 'Rechter en Politiek' wordt het ideologisch en juridisch kader geschetst waarin de rechter in de vroegere DDR functioneerde. De conclusie is dat de rechter een verlengstuk is geweest van het communistische regime en in die functie een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de instandhouding van de heerschappij van de Sozialistische Einheitspartei Deutschlands (SED), de Oostduitse communistische partij. Vervolgens wordt aangegeven hoe na de Wende tot op zekere hoogte een Selbstreinigung van de rechters heeft plaats gevonden. Het resultaat hiervan is dat een meerderheid van de vroegere DDR-rechters haar functie verder zal kunnen uitoefenen.

Bijzonder nummer | Rechter en politiek
november 1992
AA19920743

Maandbladartikel

Rechter en politiek in de negentiende eeuw

R. Pieterman

Rechter en politiek waren ook in de negentiende eeuw nauw met elkaar verweven. De Nederlandse eenheidsstaat moest zijn bestaansrecht na 1813 onder moeilijke omstandigheden bewijzen. Oude elites trachtten hun autonomie in de rechterlijke organisatie te herstellen. De Koning maakte aanspraak op volledig gezag over het Openbaar Ministerie door het buiten de rechterlijke macht te plaatsen. Na 1848 veranderde het politieke bestel ingrijpend. Dit had ook gevolgen voor de onderlinge verhouding tussen wetgever, rechter en bestuur, zoals blijkt uit de discussies over het legisme en onafhankelijke administratieve rechtspraak. In deze bijdrage zal blijken dat plaats en functie van de rechter ook in de negentiende eeuw op een complexe en dynamische wijze met politieke machtsstrijd en maatschappelijke ontwikkelingen verbonden zijn.

Bijzonder nummer | Rechter en politiek
november 1992
AA19920705

Maandbladartikel

Rechtsbeginselen en de morele eenheid van het recht

Dworkins constructivisme

K. Raes

Artikel behorend bij het bijzonder nummer over rechtsbeginselen waarin de verschillen tussen regels en beginselen centraal staan. In het artikel wordt ingegaan op de collisie van regels of beginselen, de visie van Dworkin op integer recht, juridisch constructivisme en rechtsbeginselen als optimaliseringsgeboden.

Bijzonder nummer | Rechtsbeginselen
oktober 1991
AA19910773

Maandbladartikel

Rechtsbeginselen en mensenrechten

D.F. Scheltens

In dit artikel wordt ingegaan op de verhouding tussen rechtsbeginselen en mensenrechten. Om deze verhouding te kunnen beschrijven, wordt eerst bekeken waar rechtsbeginselen respectievelijk mensenrechten staan in het systeem van het recht en wordt als het ware het hiërarchische systeem ontrafeld.

Bijzonder nummer | Rechtsbeginselen
oktober 1991
AA19910797

Maandbladartikel

Rechtsbeginselen en natuurrecht

D.H.M. Meuwissen

Het is de bedoeling in deze bijdrage iets op te merken over rechtsbeginselen vanuit natuurrechtelijk gezichtspunt. De structuur van het betoog — bestaande uit een vijftal paragrafen — is de volgende. Eerst wordt iets gezegd over de betekenis van 'natuurrechtelijk'. Vervolgens komt in een voorlopige analyse de betekenis van het begrip rechtsbeginsel ter sprake. Tenslotte komen structuur en inhoud van rechtsbeginselen aan de orde, waarbij tevens wordt ingegaan op de vragen welke door de redactie aan de auteurs zijn gesteld. Het artikel wordt afgesloten met een korte literatuuraantekening.

Bijzonder nummer | Rechtsbeginselen
oktober 1991
AA19910730

Maandbladartikel

Rechtsbeginselen en rechtspositivisme

P.W Brouwer

Artikel over hoe rechtsbeginselen spelen bij rechtspositivisme. In het artikel wordt daarbij met name ingegaan op de overeenkomsten en verschillen die bestaan tussen rechtsregels en rechtsbeginselen.

Bijzonder nummer | Rechtsbeginselen
oktober 1991
AA19910757

Maandbladartikel

Rechtsbeginselen in het Europese Gemeenschapsrecht

T. Koopmans

In dit artikel geeft de auteur verklaringen waarom er in het verband van de EEG, thans EG/ EU, zoveel gebruik wordt gemaakt van rechtsbeginselen en de oorsprong van deze beginselen bij de rechtspraak van het HvJEG.

Bijzonder nummer | Rechtsbeginselen
oktober 1991
AA19910927

Maandbladartikel

Rechtsbeginselen in het personen-, familie- en jeugdrecht

M. Rood-De Boer

Na een korte omschrijving van wat onder het begrip rechtsbeginselen en -begrippen wordt verstaan gaat de auteur in op de klassieke rechtsbeginselen in het personen-, familie- en jeugdrecht. Daartoe komen met name vrijheid, gelijkheid en verantwoordelijkheid aan de orde. In de derde paragraaf worden nieuwe rechtsbeginselen besproken zoals evenredigheid, proportionaliteit, redelijkheid en toets- en controleerbaarheid.

Bijzonder nummer | Rechtsbeginselen
oktober 1991
AA19910802

Maandbladartikel