Strafrecht en criminologie

Mariënburcht

M.S. Groenhuijsen

Hoge Raad 16 oktober 1990, nr. 86988, ECLI:NL:HR:1990:AD1248, NJ 1991, 442 m.nt. G.J.M. Corstens (Mariënburcht) In dit arrest en de daarbij behorende noot wordt ingegaan op de problematiek die speelt bij het deelnemen aan een criminele organisatie, destijds een 'rechtspersoon met een crimineel oogmerk'. Deze strafzaak speelde zich af in het krakersmilieu en hing samen met de grootschalige ontruiming van een kraakpand in Nijmegen waarbij er door de bewoners van het pand en sympathisanten veel verzet werd geboden. De vraag is nu in hoeverre dat deelnemers deel uitmaken van een vereniging die ten doel had strafbare feiten te plegen. De Hoge Raad komt de conclusie dat het hof een juiste uitspraak heeft gewezen ten aanzien van art. 140 Sr (oud) waarbij op de verschillende bestanddelen wordt ingegaan. In de noot wordt dieper ingegaan op de geschiedenis van art. 140 Sr (oud), de bestanddelen van dit artikel en tenslotte wordt ingegaan op de verhouding tussen art. 140 Sr (oud) en het legaliteitsbeginsel.

Annotaties en wetgeving | Annotatie
mei 1991
AA19910416

Maandbladartikel

Maritieme piraterij – een misdrijf met gebreken en uitdagingen

G.K. Sluiter

Post thumbnail Het misdrijf maritieme piraterij – zeeroof – stond tien tot vijftien jaar geleden volop in de belangstelling vanwege vele kapingen door Somalische piraten. Deze bijdrage gaat over de lessen die uit die periode geleerd kunnen worden voor de strafrechtelijke aanpak van piraterij in eventuele toekomstige gevallen. De slotsom is dat zowel het internationale als het nationale strafrechtelijke kader van piraterij verbeterd kunnen worden.

Bijzonder nummer | Recht door zee
juli 2025
AA20250518

Maandbladartikel

Marshall bij een Britse moordzaak

M. de Gaay Fortman

In dit artikel bespreekt iemand diens belevenissen als Marshall (rechter hand van een hogere rechter in het Verenigd Koninkrijk) bij een gecompliceerde moordzaak.

Verdieping | Studentartikel
juli 1988
AA19880436

Maandbladartikel

Medische missers tussen straf en schade

J. Sijmons

Post thumbnail Bij medische missers kan zowel het strafrecht als het civiele recht worden ingezet. In dit artikel wordt deze samenloop besproken, nadat eerst enige casuïstiek illustreert hoe de strafrechter met tekortschieten van zorg omgaat. Wat de normstelling betreft leunt het strafrecht uiteindelijk op civiele en bestuursrechtelijke normen. De rechtvaardiging voor het inzetten van het strafrecht wordt bij gewone fouten meestal niet gevoeld. Ondanks dat de roep op toepassing snel klinkt, blijkt het strafrecht als zwaarder instrument toch voorbehouden aan ernstige gevallen en zelfs dan wordt terughoudend gestraft. Het meest effectief is het strafrecht waarschijnlijk daar, waar het tot nu toe weinig wordt ingezet, namelijk tegen zorginstellingen in plaats van zorgverleners.

Rode draad | Snijvlakken & Kruisbestuivingen
mei 2023
AA20230370

Maandbladartikel

Meer of minder strafbeschikkingen?

A.G.J. van der Torre, F. van Tulder

Een empirische analyse van de ontwikkelingen in de strafrechtsketen vanaf 2008 laat zien dat de invoering van de OM-strafbeschikking de doelmatigheid van de behandeling van misdrijfzaken niet heeft vergroot en de rechter niet minder werk heeft gegeven. Het voornemen van het Openbaar Ministerie om meer misdrijfzaken via een strafbeschikking af te doen, verdient dan ook nadere overweging.

Verdieping | Verdiepend artikel
december 2025
AA20250821

Maandbladartikel

Mensen zonder Rechten?

De Veiligheidsraad, terrorisme-verdachten en rechtsbescherming

C. Flinterman, E. Jurgens

Post thumbnail Terrorisme jaagt terecht velen angst aan. Maar even beangstigend is het dat in de strijd tegen het terrorisme sprake is van een erosie van de rechten van de mens. Er bestaat een zwarte lijst, die is opgesteld door de Veiligheidsraad, waarop individuen en organisaties staan die worden beschuldigd van het op enige wijze helpen van de Taliban, Al-Qaida of Usama bin Laden. Sancties, onder andere het bevriezen van bankrekeningen, volgen onmiddellijk na plaatsing op de lijst. Een verzoek tot verwijdering dient via een staat te worden ingediend; een dergelijk verzoek is onderhevig aan het fiat van de gehele Veiligheidsraad. In dit artikel bespreken wij de consequenties daarvan voor personen die op de lijst voorkomen, voor de internationale rechtsorde en voor de verhouding tussen nationaal, Europees en internationaal recht.

Verdieping | Studentartikel
maart 2008
AA20080210

Maandbladartikel

Mensenhandelaanpak in beweging; een kritische blik op de aanpak van arbeidsuitbuiting

J.P. van der Leun

Met de aanpak van arbeidsuitbuiting in de zin van mensenhandel wordt illegale arbeid in de beleidsretoriek sterk richting mensenhandel getrokken en wordt soms vergeten dat veel illegale arbeid geen excessen betreft. Anderzijds wordt in de praktijk uiteindelijk vaak niet gekeken naar de vraag of er indicaties zijn voor excessen of uitbuiting, maar gaat een snelle uitzetting van de migranten voor. De boodschap van dit artikel is dat de strafrechtelijke aanpak van mensenhandel ondubbelzinnig gericht dient te zijn op excessen en op de uitbuiters. Ook wordt aandacht gevraagd voor de ongelijkheid in de positie van illegale migranten die wel en niet herkend worden als slachtoffers van mensenhandel in die zaken waarin er sprake is van excessen.

Opinie | Opiniërend artikel
februari 2013
AA20130114

Maandbladartikel

Met alle geweld sex?

M.A. Leijten, M. Thöenes

In dit redactionele artikel wordt ingegaan op een rechtszaak in Engeland waarin vrijwillige deelnemers aan sado masochisme veroordeeld werden voor mishandeling. De zaak is aangebracht bij het EHRM wegens schending van art. 8 EVRM. De redacteuren wijzen er op dat bovengenoemde praktijken niet zo snel zullen voorkomen door een uitspraak van de minister van justitie.

Opinie | Redactioneel
april 1994
AA19940198

Maandbladartikel

Met open armen ontvangen door de strafrechtsketen

T. Kooijmans

Hoge Raad 22 september 2015, nr. 14/05583, ECLI:NL:HR:2015:2753, RvdW 2015/1038

Annotaties en wetgeving | Annotatie
maart 2016
AA20160201

Maandbladartikel

Milieucriminaliteit en herstelrecht

N. Lgarah, D.B. Sander

In dit redactioneel gaan we in op de positie van slachtoffers van milieudelicten in strafprocedures die als reactie daarop worden gevoerd. Deze positie kan niet altijd als even sterk worden aangemerkt. Ook vragen we aandacht voor een meer slachtoffergerichte benadering van dit type criminaliteit: herstelrecht.

Opinie | Redactioneel
februari 2021
AA20210107

Maandbladartikel

Min en Meer

M.M. Dolman, T.B. Trotman

In dit redactionele artikel wordt ingegaan op destijds gedane wetsvoorstellen met betrekking tot alternatieve sancties. Het gaat hierbij zowel om alternatieve sancties voor minder- als meerderjarigen. De redacteuren kijken kritisch naar beide wetsvoorstellen en gaan dieper in op de (mogelijke) gevolgen ervan.

Opinie | Redactioneel
juli 1991
AA19910526

Maandbladartikel

Minder registers, meer gegevens

Over gegevensverwerking betreffende zware criminaliteit

H.H. Kielman, W.I. Koelewijn

In dit artikel wordt de na aanleiding van de terroristische dreiging opgestelde wetsvoorstellen inzake Wet politiegegevens vergeleken met de huidige wetgeving hieromtrent.

Verdieping | Verdiepend artikel
juni 2005
AA20050451

Maandbladartikel