8 EVRM

De evolutie van mensenrechten en haar wisselwerking met de trias

A.E.M. Leijten

Post thumbnail Mensenrechten zijn overal. Dit leidt soms tot ongemak over de rol van de rechter in combinatie met de centrale plaats van het EVRM. Deze bijdrage zorgt voor een beter begrip van de ontwikkeling van mensenrechten in het licht van de veranderde taakopvatting van de overheid. Voor een groter aandeel in deze ontwikkeling zijn zowel de Nederlandse rechter als de wetgever en het bestuur aan zet.

Verdieping | Verdiepend artikel
oktober 2020
AA20200901

De menselijke geest en detentie: naar een nieuwe invulling van ‘geestelijke verzorging’ tijdens de tenuitvoerlegging van sancties?

L.E. van Oploo

Geestelijke verzorging tijdens de tenuitvoerlegging van sancties krijgt vorm door middel van begeleiding bij het belijden en beleven van godsdienst of levensovertuiging. In deze bijdrage wordt verkend of de menselijke geest gedurende een periode van detentie niet op méér gebieden verzorging verdient en, indien dat zo is, op welke manier dat juridisch gestalte zou kunnen krijgen.

Rode draad | Recht & Geest
december 2021
AA20211128

De uithuisplaatsing van pasgeborenen: is de Nederlandse praktijk houdbaar?

S.B. Boekema

Post thumbnail De uithuisplaatsing van een pasgeboren kind is een vergaande en ingrijpende maatregel. Desondanks vinden in Nederland regelmatig zogenaamde ‘uitbuikplaatsingen’ plaats. Deze kinderbeschermings­maatregel is niet vrij van kritiek en ook het EHRM is streng ten aanzien van dit onderwerp. In dit artikel wordt bekeken hoe de uithuisplaatsing van pasgeborenen in Nederland juridisch wordt onderbouwd en in hoeverre dit aansluit op de jurisprudentie van het EHRM.

Opinie | Opiniërend artikel
september 2021
AA20210822

De veranderende rol van de Nederlandse rechter

W. Sorgdrager

Post thumbnail Het machtsevenwicht van de trias politica is geen statisch gegeven. De machten verschuiven ten opzichte van elkaar. Lange tijd is de rechter gezien als de zwakste van deze staatsmachten, maar door de toegenomen mondigheid van de burger worden meer vragen aan de rechter voorgelegd. De rechter moet daarop responderen. In die respons speelt ook de toetsing aan het internationale recht een grote rol. Deze veranderende positie van de rechter kan nu niet meer als de ‘zwakste’ van de drie staatsmachten beschouwd worden. Dat schuurt wel eens.

Verdieping | Verdiepend artikel
oktober 2020
AA20200874

Een familieportret: broers, zussen, vreemden

M.J. Vonk

Post thumbnail Op 28 april 2023 verbood de voorzieningenrechter in Den Haag donor Jonathan op straffe van een dwangsom om nog zaad te doneren. De eisers in deze zaak stellen dat de donor tegen zijn beloftes in minstens 550 kinderen blijkt te hebben verwekt, zowel via zaadbanken van klinieken als via spermadonatie direct aan wensouders. Hoe kon dit gebeuren en vooral (hoe) kunnen we dit soort excessen in de toekomst voorkomen?

Opinie | Opiniërend artikel
januari 2024
AA20240040

Europese grenzen aan Nederlandse restricties voor gezinsmigratie

P.R. Rodrigues

Post thumbnail Het minderheidskabinet Rutte heeft ingezet op een restrictief vreemdelingenbeleid. Dat geldt niet alleen voor asiel, maar met name ook voor gezinsmigratie. Uitgangspunt van het beleid met betrekking tot gezinsmigratie is dat voorkomen moet worden dat kansarme migranten zich in Nederland vestigen. Het Nederlandse vreemdelingenrecht staat echter niet meer op zich zelf. Naast mensenrechtenverdragen is de betekenis van het recht van de Europese Unie het afgelopen decennium aanzienlijk toegenomen. Het is de vraag in hoeverre de voorgenomen beperkingen aan gezinsmigratie zich verhouden tot de waarborgen uit de mensenrechtenverdragen en het Unierecht.

Verdieping | Verdiepend artikel
september 2011
AA20110626

Het voorkomen van executieverkopen van woningen

I. Visser

Post thumbnail Sinds de wereldwijde financiële crisis (2008-2013) is er meer aandacht voor de bescherming van de woningeigenaar tegen executieverkopen door de hypotheekhouder. Met een rechtsvergelijkend onderzoek heb ik gekeken tot welke veranderingen deze toegenomen aandacht leidde. Hier deel ik enkele uitkomsten, die laten zien dat het streven naar meer bescherming een goede gedachte is, maar dat de uitvoering nog niet zo eenvoudig is en ongewenste neveneffecten kent.

Verdieping | Verdiepend artikel
oktober 2025
AA20250687

Het vrijwillige levenseinde en strafrecht

De opmars van stervenswensen zonder grenzen

L.M.W. Peters

Post thumbnail Euthanasie betekent vrij vertaald uit het oud-Grieks ‘goede dood’, maar de invulling van het goede blijft een terugkerende discussie. Het wettelijke vertrekpunt inzake vrijwillige levensbeëindiging is sinds 1886 helder in Nederland: levensbeëindiging op verzoek (euthanasie) en hulp bij zelfdoding zijn strafbaar. Alleen ten aanzien van artsen wordt een uitzondering gemaakt, mits zij handelen conform een zorg- en meldplicht. Voorstanders van een autonoom levenseinde – dat wil zeggen: zelf bepalen dát en hóe je uit het leven wilt stappen – vinden deze benadering echter te beperkt en agenderen daarom een ruimer euthanasiebeleid. De Coöperatie Laatste Wil (CLW) fungeert in dat kader als pleitbezorger. In deze bijdrage worden de uitgangspunten van het huidige en voorgestelde nieuwe euthanasiebeleid onderzocht, alvorens de strafbaarheid van de activiteiten van CLW aan de orde komt.

Verdieping | Verdiepend artikel
juni 2025
AA20250437

Hoge Raad geeft richtsnoeren over rol kinderbelangen bij woningontruiming

A.W. Jongbloed

HR 28 november 2025, ECLI:NL:HR:2025:1799.

Annotaties en wetgeving | Annotatie
januari 2026
AA20260043

Juridische mogelijkheden en begrenzingen om straten en buurten aardgasvrij te maken

Haalbaar, betaalbaar en schaalbaar?

Milieudefensie v. Shell slaat de brug tussen recht en wetenschap

De klimaatcrisis en de rol van het recht

S. Dufraing, E. Zeilmaker

De klimaatcrisis wacht niet. Ingrijpende emissiereducties zijn noodzakelijk om de opwarming van de aarde tot 1,5°C te beperken. Overheden en bedrijven blijven in gebreke. Milieudefensie grijpt daarom naar het recht, gesteund door de wetenschap om Shell en ING te dwingen tot emissiereductie. Op grond van een breed juridisch beoordelingskader kan de rechter een concreet reductiepercentage opleggen. Wetenschap en de normerende werking van het recht hebben in dit beoordelingskader elk hun eigen plaats. Zo slaat Milieudefensie op succesvolle wijze een brug tussen recht en wetenschap.

Blauwe pagina's | Impact!
januari 2026
AA20260004

Naar verplichte kindervaccinatie?

M.A.J.M. Buijsen

Post thumbnail De vaccinatiegraad onder kinderen daalt. Uitbraken van ernstige infectieziekten zijn in Nederland inmiddels aan de orde van de dag. Debet hieraan is vaccine hesitancy. Politici hebben de invoering van een vaccinatieplicht voorgesteld. De auteur betoogt dat vaccinatiebeleid ook een grondrechtenkwestie is. Een dalende vaccinatiegraad is een schending van het aan het sociale grondrecht op gezondheid inherente verbod op regressie. Hoewel dat grondrecht niet tot invoering van vaccinatieplichten verplicht, staan andere grondrechten er nauwelijks aan in de weg.

Opinie | Opiniërend artikel
oktober 2024
AA20240826