Rechtspleging

Krom rechtspreken

M. Samadi, J.J. Valk

Rechtspreken is kiezen, maar soms wordt de rechter door de omstandigheden, de procespartijen, of de wet in zijn keuzemogelijkheden beperkt. Om tot een rechtvaardige beslissing te komen moet de rechter in zulke gevallen soms afwijken van de juridische dogmatiek. De rechtswetenschap dient nuchter om te gaan met deze ogenschijnlijke tegenstelling van theorie en praktijk. Dogmatisch muggenziften miskent de schone essentie van rechtspraak: rechterswerk is gewetenswerk.

Opinie | Redactioneel
december 2013
AA20130901

Laat de rechter met rust!

G.J.A. Geertjes, E.M.T. Huijzer

De rol van de rechter in de samenleving lijkt de laatste jaren steeds meer ter discussie te staan. Eerst bleef het debat over de rechter beperkt tot het gebrek aan vertrouwen in strafrechters, bijvoorbeeld door rechterlijke dwalingen in verschillende grote strafzaken, zoals in de zaak Ina Post en de Schiedammer parkmoord. Inmiddels worden ook binnen andere rechtsgebieden fundamentele discussies over de rol en de positie van de rechter gevoerd.

Opinie | Redactioneel
januari 2012
AA20120005

Literaire rechtspraak (Digitaal boek)

R. Bron

Post thumbnail Literaire Rechtspraak beoogt leden van de rechterlijke macht een spiegel voor te houden van datgene waar zij zich in het dagelijks leven mee bezig waren houden. Alle bijdragen bevatten een beschrijving van een (onderdeel van) een terechtzitting.

9789069164267 - 15-02-2001

Livestreaming van zittingen: de rechtspraak ziet eruit, bewaar het ritueel!

Ph.M. Langbroek

Post thumbnail Informatietechnologie verandert hoe rechtspraak overkomt bij burgers. Het uiterlijk van rechtspraak bestaat mede uit symbolen die er toe doen, want zittingen in rechtszalen hebben ook een rituele functie. Dat uiterlijk en die rituelen beogen het gezag van rechtspraak te ondersteunen. Digitale zittingen en livestreams bevorderen weliswaar de toegankelijkheid en openbaarheid van rechtspraak, maar wat dat doet met de ervaring van partijen en het publiek is niet duidelijk. Voor het behoud van het gezag van de rechtspraak dient er daarom ook bij digitale zittingen en livestreams veel aandacht besteed te worden aan het uiterlijk van rechtspraak en de ri­tuele aspecten daarvan.

Perspectief | Perspectiefartikel
september 2025
AA20250656

Mag het bestuur ook wat de rechter mag?

Over de verhouding tussen bestuur en rechter (naar aanleiding van de toeslagenaffaire)

W.L. Borst

Post thumbnail Bureaucratie is een beladen term. Was bureaucratie niet de oorzaak van de kinderopvangtoeslagenaffaire? En hebben ook de rechters zich niet te veel gedragen als kille bureaucraten? Wat onderscheidt eigenlijk rechtspraak van bureaucratie? Wat bureaucratie is, heeft Max Weber ons geleerd. Wat rechtspraak is, kunnen we leren van Paul Scholten. De confrontatie van hun visies levert verrassende inzichten op.

Verdieping | Verdiepend artikel
mei 2022
AA20220384

Mag het een overweginkje meer zijn?

De rechtsvormende taak van de Hoge Raad en de motivering van zijn arresten en conclusies: een verslag van het symposium

, M.T. Beumers, P.H.M. Broere, C.C. de Kluiver

Post thumbnail Op 25 mei 2016 organiseerden de Hoge Raad en Ars Aequi een symposium naar aanleiding van het verschijnen van de bundel 'Rechtsvorming door de Hoge Raad'. Deze bijdrage is een verslag van dat symposium.

Perspectief | Congresverslag
september 2016
AA20160678

Meer is beter?

R. de Bock

Is de rechterlijke oordeelsvorming in een meervoudige kamer echt beter dan een enkelvoudig gewezen beslissing? Ruth de Bock vraagt het zich af in deze column.

Opinie | Column
november 2020
AA20201047

Modernisering van procesrecht in civiele zaken en bestuurszaken: de rechter gaat digitaal!

H. Donner, M.J. Jacobs, J.M.I. Vink

De digitalisering van de rechtspraak leidt tot wijzigingen in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de Algemene wet bestuursrecht. In deze bijdrage worden de wijzigingen op hoofdlijnen besproken. Daarnaast komen ook de bepalingen die betrekking hebben op het elektronisch verkeer met de rechter en de gefaseerde inwerkingtreding aan bod.

Annotaties en wetgeving | Wetgeving
december 2016
AA20160971

Motieven om te motiveren

Artikel 30p Ontwerp Rechtsvordering en motivering van het civiele vonnis in historisch perspectief

M.J.A.M. Ahsmann

Post thumbnail

Eeuwenlang hoefden rechters hun civiele vonnissen niet te motiveren. Pas in de loop van de 20e eeuw wordt het belang van het vermelden van de feiten in het vonnis onderkend. Een deugdelijke motivering wordt tegenwoordig algemeen beschouwd als een belangrijk aspect van legitimiteit en kwaliteit. Toch staat in het Ontwerp tot wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering dat de rechter in een mondelinge einduitspraak en in de verslaglegging daarvan slechts de gronden voor zijn beslissing behoeft te vermelden. Het doel hiervan is versnelling van de procedure te bereiken. Betekent dit het autoriteitsargument revisited?

Perspectief | Perspectiefartikel
november 2015
AA20150939

Motiveren (Digitaal boek)

Over het motiveren van rechterlijke uitspraken

M. Beckers, T. de Bie, L.R. van Harinxma Thoe Slooten, R.J.Q. Klomp, A. Rang

Post thumbnail Motiveren van uitspraken is een van de kerntaken van een rechter. Maar hoe doet een rechter dat eigenlijk? Wat is een begrijpelijke en overtuigende motivering?

9789069169903 - 08-06-2017

Naar ons voorlopig oordeel (Digitaal boek)

W.A.M. van Schendel

Post thumbnail Het kort geding blijft een fascinerende rechtsgang. Dit boekje geeft door middel van een diversiteit aan onderwerpen een beeld van wat de verschillende partijen in kort geding zoal bezighoudt.

9789069163918 - 26-03-2001

Namen en rugnummers, s’il vous plaît!

J. van Mourik, J.T. Tegelaar

Predictive justice is het voorspellen van rechterlijke uitspraken op basis van een algoritme. In Frankrijk is een verbod ingesteld voor het gebruikmaken van persoonlijke gegevens van rechters voor dergelijke analyses. Wat de auteurs betreft is dat een inbreuk op het recht van vrijheid van meningsuiting (art. 10 EVRM) en zou niet het analyseren, maar het onwenselijk gebruik van de resultaten verboden moeten zijn.

Opinie | Redactioneel
december 2019
AA20190931