Metajuridica

Tussen dogmatiek en pragmatisme

J.J.J. Sillen

Rechters maken dikwijls afspraken over de invulling van hun toekomende beslissingsruimte. Soms zijn die afspraken volgens de Hoge Raad bindend. In de literatuur wordt wel gesteld dat die binding strijdig is met de interne rechterlijke onafhankelijkheid. Anders dan in Nederland is die onafhankelijkheid in Duitsland een harde rechtsregel. Verhindert deze dat Duitse rechters gehouden zijn rechtersregelingen toe te passen?

Bijzonder nummer | Duits recht
juli 2014
AA20140569

Maandbladartikel

Tussen Montesquieu en Judge Dredd

G. Boogaard, J. Uzman

Post thumbnail

Denken over rechterlijke rechtsvorming gaat in beelden. Iedereen kent Montesquieus ‘bouche de la loi’ en de liefhebbers kennen Judge Dredd’s ‘I am the law’. Het eerste beeld klopt niet, zeggen de civilisten: de rechter doet ook aan rechtsvorming. En het tweede beeld moeten we niet willen, benadrukken de staatsrechtgeleerden: de rechtsstaat verbiedt het. Maar wat is rechtsvorming eigenlijk? Mag de Hoge Raad recht vormen? En waar liggen dan de grenzen?

Rode draad | Rechtsvorming door de Hoge Raad
januari 2015
AA20150061

Maandbladartikel

Twee conflicten uit het dagelijkse leven in het oude Rome

J.E. Spruit

In dit artikel wordt ingegaan op de dogmatiek, rechtsvinding en wijze van recht bedrijven in het Romeinse recht.

Overig | Rode draad | Digesten
september 2006
AA20060589

Maandbladartikel

Tweehonderd jaar rechterlijke toetsing

A.W. Heringa

In deze bijdrage aan de Rode draad over constitutionele toetsing wordt ingegaan op het toetsingsrecht van de Amerikaanse rechter. In het artikel wordt uitgebreid ingegaan op de bevoegdheid, historie en werking van het toetsingsrecht door de Amerikaanse rechter.

Overig | Rode draad | Constitutionele toetsing
april 2003
AA20030257

Maandbladartikel

Uitdijende strafbaarheid van onzedelijk handelen

C. Kelk

Post thumbnail In de afgelopen eeuw en daarna zijn steeds meer zedenmisdrijven in het Wetboek van Strafrecht opgenomen. Sommige formuleringen zijn intussen weer zó veranderd dat de rechter meer interpretatieruimte heeft gekregen. Het slachtofferbelang weegt vaak zwaar, in weerwil van het strikte legaliteitsbeginsel van artikel 1 lid 1 Sr.

Rode draad | Rechtsvorming door de Hoge Raad
juni 2015
AA20150520

Maandbladartikel

Uiteengespetterde pluraliteit

Verslag van de conferentie 'De onvermijdelijkheid van rechtspluralisme'

H. Borgers, P. de Vries

De samenleving is multicultureel en dat laat ook het recht niet onberoerd. Andersluidende rechtsopvattingen en cultureel anders ingekleurde waarden komen in contrast te staan met de veronderstellingen en uitgangspunten van het Nederlandse recht. Verschillende rechtsstelsels en vormen van recht komen elkaar tegen, maar in hoeverre is pluralisme van recht binnen een multiculturele samenleving ook onvermijdelijk? Daarover ging de conferentie waarvan hier verslag wordt gedaan.

Verdieping | Studentartikel
juli 1998
AA19980646

Maandbladartikel

Uitgangspunten van een rechtsvergelijkende theorie: een paradigma voor de lage landen

Th.M. de Boer

In de theorie van de rechtsvergelijking wordt nog heftig gedebatteerd over fundamentele vragen. Wat is rechtsvergelijking, en wat niet? Wat is het doel of nut van rechtsvergelijking? Welke methoden moeten er in rechtsvergelijkend onderzoek worden gehanteerd? Zolang de theoretici niet een zekere mate van overeenstemming over de uitgangspunten hebben bereikt, bevindt de rechtsvergelijking zich nog in een 'pre-paradigmatische fase'. In dit artikel wordt onderzocht hoe ver we gevorderd zijn met de ontwikkeling van een aannemelijke rechtsvergelijkende theorie.

Bijzonder nummer | Rechtsvergelijking
mei 1994
AA19940303

Maandbladartikel

Uitgesproken klare taal bij de napperon-rechter

J.H. Janssen

Post thumbnail

Klare taal, klare taal, klare taal, galmt het door rechterlijk Nederland. Het idee dat de rechtspraak duidelijker, begrijpelijker en toegankelijker moet is niet meer te stoppen. En de –  bijna honderdjarige – geeft het goede voorbeeld, aldus Jacco Janssen in deze amuse.

Opinie | Amuse
maart 2018
AA20180190

Maandbladartikel

Uitleg van afstand van zekerheidsrechten

E. Koops

Post thumbnail

Vrijwillige verkoop levert meer op dan executoriale verkoop, maar een potentiële koper wil niet voor de volle prijs een zaak kopen waarop nog zekerheidsrechten rusten. Crediteuren doen daarom afstand van die rechten. Dat leidt tot problemen van uitleg, want als het even kan, willen crediteuren hun zekerheid graag behouden tot het geld binnen is.

Overig | Rode draad | Historische wortels van het recht
september 2013
AA20130699

Maandbladartikel

Uitzondering of precedent? De historische dubbelzinnigheid van de Rawagede-uitspraak

W.J. Veraart

Post thumbnail Op 9 december 1947 vermoordden Nederlandse militairen zonder duidelijke militaire noodzaak het grootste deel van de mannelijke bevolking in het Indonesische dorpje Rawagede. Bijna 64 jaar later, op 14 september 2011, deed de Haagse rechtbank uitspraak in een zaak die was aangespannen tegen de Nederlandse staat door een aantal weduwen en andere nabestaanden van de slachtoffers. De Nederlandse staat beriep zich hierbij op verjaring, maar de rechtbank oordeelde dat de verjaringstermijn (deels) buiten toepassing moest worden gelaten. In dit artikel plaatst Wouter Veraart de Rawagede-zaak in perspectief.

Verdieping | Verdiepend artikel
april 2012
AA20120251

Maandbladartikel

Urgenda: tijd voor een constitutioneel hof?

G. Boogaard

Post thumbnail De opwinding over het Urgenda-arrest is vooral van staatsrechtrechtelijke aard. In het civiele recht lijkt eerder sprake van een zekere onverstoorbaarheid. Rechterlijke onverstoorbaarheid is op zich goed voor de trias politica, maar bij te veel civiele onverstoorbaarheid in grote constitutionele kwesties, wordt het misschien toch tijd voor een constitutioneel hof.

Blauwe pagina's | Recht en politiek
oktober 2020
AA20200862

Maandbladartikel

Vadertje staat op de sofa

H.D.S. van der Kaaij, A. Kristic

In dit redactionele artikel wordt allereerst de freudiaanse zienswijze op leiderschap in een land geschetst. Vervolgens wordt ingegaan op de uitwerking daarvan in de democratische rechtsstaat Nederland.

Opinie | Redactioneel
september 2008
AA20080595

Maandbladartikel