Metajuridica

Systeembenadering en rechtswetenschap

H. Franken

Bijzonder nummer
november 1979
AA19790755

Taal en recht of het interpretatieprobleem

Interpretatie van overeenkomsten

De te ruime titel boven deze bijdrage is niet van mij en behoeft correctie. De vele problemen die onder het hoofd ‘Taal en recht’ kunnen worden samengevat en waarvan, anders clan de titel suggereert, het interpretatieprobleem er slechts één is, komen hier nauwelijks ter sprake en het interpretatieprobleem alleen voorzover het overeenkomsten betreft. Anderzijds is bij interpretatie de taal, hoe belangrijk ook, altijd maar één kant van de zaak. Het woord van wet of overeenkomst is voor de jurist geen vrijblijvende taaluiting - gesteld dat zoiets kan bestaan - ; het vindt zijn verklaring nooit alleen in de context van de taal maar mede in die van het juridische systeem, de sociale structuren en de economische verhoudingen.

februari 1967
AA19670102

Taal in de internationaal-strafrechtelijke praktijk

A.M.M. Orie

Welke talen spreken en schrijven de rechters en andere procesdeelnemers in de Internationale Tribunalen? In welke talen zijn de rechtsbronnen gesteld? En van welke talen bedienen de gerechten zich als instituut? Deze vragen, die overigens niet uitsluitend aan de orde zijn in de internationale strafrechtspleging, staan in deze bijdrage op de voorgrond.

Bijzonder nummer | Recht & taal
juli 2015
AA20150612

Te ‘politiek gevoelig’ voor de rechter?

Een empirisch-juridisch onderzoek naar (waargenomen) politiek gevoelige zaken en vertrouwen in de rechter

E. Grosfeld, A. Jansma, A.M. Overheul

Post thumbnail Deze bijdrage weergeeft de resultaten van een empirisch onderzoek naar de relatie tussen politiek gevoelige zaken en publiek vertrouwen in de rechter, en de wijze waarop deze relatie beïnvloed wordt door de wijze waarop zaken gepresenteerd worden in de media. In twee studies (N = 100 en N = 398) hebben de auteurs het vertrouwen dat mensen hebben in de rechter gemeten en onderzocht in hoeverre de respondenten een zaak als politiek gevoelig waarnemen. Uit het onderzoek volgt dat respondenten bepaalde rechtszaken, zoals covid- en klimaatzaken, inderdaad als ‘politiek gevoeliger’ zien dan ‘neutrale’ civielrechtelijke zaken, waarin sprake is van een burenruzie of huurdersgeschil. De resultaten van het onderzoek laten zien dat dit het vertrouwen in de rechter ondermijnt, met name wanneer die rechter door respondenten als ‘activistisch’ wordt gezien.

Verdieping | Verdiepend artikel
april 2025
AA20250257

Tegenspraak in de rechtswetenschap

R.A.J. van Gestel

Post thumbnail

De vraag of tegenspraak binnen de rechtswetenschap voldoende georganiseerd is laat zich moeilijk in algemene zin beantwoorden, alleen al omdat onze discipline heel pluriform is en in toenemende mate internationaal, terwijl tegenspraak verschillende vormen kan aannemen en een toetsingskader voor wat als ‘voldoende’ wordt beschouwd ontbreekt. In deze bijdrage wordt niettemin de stelling betrokken dat juristen bij de beoordeling van hun onderzoek wel erg zwaar leunen op zelfregulering zonder daarbij kritisch te reflecteren op kwaliteitsstandaarden, op methodologische spelregels en op de inrichting van meer expliciete, op hoor en wederhoor gebaseerde, onpartijdige beoordelingsprocedures.

Verdieping | Verdiepend artikel
november 2017
AA20170878

Tekst- en datamining over de grens

A. Moerland

Post thumbnail Kunstmatige intelligentie (AI) moet toegang hebben tot enorme hoeveelheden gegevens om getraind te kunnen worden. Dit artikel bespreekt de behoefte aan passende uitzonderingen voor tekst- en datamining in het auteursrecht, die aan de ene kant de ontwikkeling van AI stimuleren en tegelijkertijd menselijke auteurs in staat stellen om inkomsten te genereren. De EU, de VS en Japan hebben verschillende oplossingen gekozen.

Bijzonder nummer | Reizen naar Recht
juli 2024
AA20240672

Tenuitvoerlegging van een EHRM-uitspraak: verplichtingen, spelers en procedures

L.R. Glas

Voor de praktische betekenis van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens is de tenuitvoerlegging van zijn uitspraken minstens even belangrijk als de uitspraken zelf. Om een uitspraak ten uitvoer te leggen, moet een staat verschillende maatregelen nemen en doelen bereiken. Het Comité van Ministers ziet toe op dit proces en kan, net als de staat en anderen, verschillende procedurele stappen zetten om tenuitvoerlegging te bespoedigen. 

Literatuur | Proefschriftbijdrage
juni 2016
AA20160478

Ter lering ende vermaak

V. Mak

Recht en literatuur zijn nauw met elkaar verbonden. In deze column legt Vanessa Mak uit waarom. Inclusief leestips!

Opinie | Column
oktober 2015
AA20150777

The Collapse of American Criminal Justice – W.J. Stuntz

M.A.H. van der Woude

Post thumbnail The Collapse of American Criminal Justicewerd door rechtsgeleerde William Stuntz afgerond op zijn sterfbed. Daardoor heeft hij niet meer kunnen meemaken wat het boek teweeg heeft gebracht. Maartje van der Woude bespreekt in deze bijdrage het boek, dat volgens haar verplichte kost zou moeten worden voor Nederlandse juridische masterstudenten.

Literatuur | Boekbespreking
januari 2014
AA20140073

The duty of disclosure of information in England and France

J. den Boer, M.C. van Drempt, J. Lecoindre

Het tweede artikel behorend bij de reeks European Contract Law gaat over de informatieplicht bij de totstandkoming van contracten in Engeland en Frankrijk. Eerst wordt het Engelse recht besproken en vervolgens het Franse recht. De conclusie is dat er een grote verschil bestaat in de disclosure-verplichtingen. In Engeland bestaat er nauwelijks een informatieplicht waar een schending van een dergelijke plicht al vrij snel tot aansprakelijkheid leidt.

Verdieping | Studentartikel
juni 1994
AA19940407

The History of the Decline and Fall of the Roman Empire

J.H.A. Lokin

Post thumbnail

In deze aflevering van de rubriek ‘Bijzondere boeken’ schrijft Jan Lokin over zijn favoriete boek The History of the Decline and Fall of the Roman Empire, een 3.000 pagina’s dik, gedegen geschiedwerk waarin Edward Gibbon in prachtig proza een beeld schetst van de bijna anderhalf milennium durende teloorgang van het Romeinse Rijk.

Blauwe pagina's | Bijzondere boeken
maart 2013
AA20130182

The Law of War: A Brief History

A.A. Wijffels

In dit artikel wordt ingegaan op de historie van het oorlogsrecht. Waren vroeger bij het ontstaan van dit rechtsgebied alleen soevereine staten rechtssubject hierbij, tegenwoordig kent het meer actoren. In het artikel komt de ontwikkeling van het rechtsgebied, die hand in hand ging met de ontwikkeling van soevereine staten en het volkenrecht, aan de orde.

Bijzonder nummer | Oorlog & recht
juli 2009
AA20090438