Metajuridica

Uitzondering of precedent? De historische dubbelzinnigheid van de Rawagede-uitspraak

W.J. Veraart

Post thumbnail Op 9 december 1947 vermoordden Nederlandse militairen zonder duidelijke militaire noodzaak het grootste deel van de mannelijke bevolking in het Indonesische dorpje Rawagede. Bijna 64 jaar later, op 14 september 2011, deed de Haagse rechtbank uitspraak in een zaak die was aangespannen tegen de Nederlandse staat door een aantal weduwen en andere nabestaanden van de slachtoffers. De Nederlandse staat beriep zich hierbij op verjaring, maar de rechtbank oordeelde dat de verjaringstermijn (deels) buiten toepassing moest worden gelaten. In dit artikel plaatst Wouter Veraart de Rawagede-zaak in perspectief.

Verdieping | Verdiepend artikel
april 2012
AA20120251

Urgenda: tijd voor een constitutioneel hof?

G. Boogaard

Post thumbnail De opwinding over het Urgenda-arrest is vooral van staatsrechtrechtelijke aard. In het civiele recht lijkt eerder sprake van een zekere onverstoorbaarheid. Rechterlijke onverstoorbaarheid is op zich goed voor de trias politica, maar bij te veel civiele onverstoorbaarheid in grote constitutionele kwesties, wordt het misschien toch tijd voor een constitutioneel hof.

Blauwe pagina's | Recht en politiek
oktober 2020
AA20200862

Vadertje staat op de sofa

H.D.S. van der Kaaij, A. Kristic

In dit redactionele artikel wordt allereerst de freudiaanse zienswijze op leiderschap in een land geschetst. Vervolgens wordt ingegaan op de uitwerking daarvan in de democratische rechtsstaat Nederland.

Opinie | Redactioneel
september 2008
AA20080595

Van ‘waar bemoeit die rechter zich mee?’ tot ‘res loquitur ipsa’. De Urgenda-zaak bij de Hoge Raad

K.J. de Graaf, A.T. Marseille

Hoge Raad 20 december 2019, nr. 19/00135, ECLI:NL:HR:2019:2006, NJ 2020/41, m.nt. J. Spier, AB 2020/24, m.nt. Ch.W. Backes & G.A. van der Veen, JB 2020/37, m.nt. D.G.J. Sanderink, M en R 2020/8, m.nt. T.J. Thurlings-Rassa (Urgenda) Als er in de afgelopen jaren één (Nederlands) geschil zou moeten worden aangewezen waarover de rechter uitspraak deed en waarover veel juristen in de wereld verbaasd waren, vanwege de mate waarin de rechterlijke macht meende te kunnen interveniëren in het politieke domein, dan betreft dat het geschil tussen de Nederlandse Staat en de stichting Urgenda. Kars de Graaf & Bert Marseille annoteren de uitspraak in het kader van het themanummer over de rechter in de trias politica.

Annotaties en wetgeving | Annotatie
oktober 2020
AA20200955

Van absoluut naar relatief: pleidooi voor een paradigmaverschuiving bij verpanding van vorderingen

A.J.H. Smit

Post thumbnail Deze dissenting opinion stelt het uitgangspunt ter discussie dat de vestiging van een pandrecht op een vordering een absoluut recht oplevert.

Rode draad | Dissenting opinions
mei 2024
AA20240470

Van de redactie

J.F. Glastra van Loon

Was de januari-aflevering gewijd aan onderwerpen benaderd vanuit de functionele rechtsleer, het gecombineerde februari-maart-nummer wil dezelfde en enkele andere onderwerpen door andere schrijvers laten belichten. Deze gezaghebbende schrijvers pretenderen onderling geen enkele homogeniteit, terwijl de opzet is geweest deze artikelen los van de vorige tot stand te brengen. De redactie beoogt met deze twee bijzondere afleveringen, die wegens de grote omvang ook het maartnummer voor zich opeisen, de belangstelling in de Nederlandse rechtsgeleerde wereld voor de algemene rechtsleer te stimuleren. Met name hoopt zij dat de belangstelling van de studenten gewekt wordt en dat de studenten in de toekomst meer clan nu het geval is, ingevoerd zullen worden in algemene aan de rechtswetenschap ten grondslag liggende problematiek.

Opinie | Redactioneel
februari 1967
AA19670081

Van delict tot onrechtmatige daad (Digitaal boek)

E.J.H. Schrage

Post thumbnail Een rechtshistorisch en rechtsvergelijkende inleiding tot het leerstuk van de onrechtmatige daad.

9789069162928 - 01-06-1998

Van een lijdelijke naar een leidende rechter

R.C. Hartendorp

Post thumbnail Tegenwoordig is de civiele rechter alles behalve lijdelijk. De rechter handhaaft de procesorde, hij heeft een actieve rol bij het vaststellen van de feiten en hij gaat op zoek naar het recht. Maar daarnaast heeft de rechter tijdens de zitting steeds vaker een gesprek met partijen zelf en wordt ook aandacht gegeven aan procedurele rechtvaardigheid, conflictoplossing en actieve rechtsbescherming. In deze bijdrage wordt betoogd dat deze ontwikkelingen om een leidende in plaats van een lijdelijke rechter vragen.

Opinie | Opiniërend artikel
januari 2026
AA20260038

Van gemeentelijk verbod naar nationale norm: de juridische wenselijkheid van het fossielereclameverbod

A.S. de Vries

Post thumbnail In deze bijdrage betoogt de auteur dat het gemeentelijke fossielereclameverbod van Den Haag slechts een eerste stap is. Fossiele reclames dragen bij aan de normalisering van vervuiling en ondermijnen klimaatbeleid. Door het schadebeginsel van Mill te herlezen in communitaristisch perspectief, wordt duidelijk dat overheidsingrijpen niet alleen legitiem, maar ook noodzakelijk is. De tijd is rijp voor een nationaal fossiel reclameverbod dat recht doet aan collectieve belangen en toekomstig welzijn.

Opinie | Opiniërend artikel
januari 2026
AA20260018

Van plakkaat tot praktijk

E.J.M.F.C Broers

Post thumbnail In welke mate hebben de verordeningen van de wetgever het strafrecht daadwerkelijk gereguleerd. Werden de wettelijke strafbepalingen ook toegepast door de strafrechter? En welke rechtsregels werden door hem gehanteerd in gevallen waarvoor de wetgever geen bepalingen had opgesteld, dan wel bepalingen die in de ogen van de rechter niet voldeden?

9789069165745 - 01-03-2006

Van slaapkamer naar vruchtbaarheidskliniek

Deseksualisering van voortplanting en de 'uitbarsting van verantwoordelijkheid'

B.C. van Beers

Post thumbnail

Waar juridische bemoeienis met seksuele voortplanting nog altijd uitzonderlijk is, vormt zij bij kunstmatige voortplanting juist de regel. In dit artikel wordt betoogd dat dit verschil in juridische benadering gerechtvaardigd is.

Rode draad | Recht en seksualiteit
april 2016
AA20160298

Van Super(wo)man naar teamprestaties?

Over auteurschap in de rechtswetenschap

E. Mak, K. van den Bos

Post thumbnail Rechtswetenschappers gaan steeds meer met andere wetenschappelijke disciplines samenwerken. Ook andere ontwikkelingen nopen tot een reflectie op het impliciete model van de rechtswetenschapper als super(wo)man, iemand die in zijn eentje wetenschap bedrijft. Moderne rechtswetenschap zal zich immers steeds meer kenmerken door samenwerking in teams. Hierbij hoort een reflectie op auteurschap in de rechtswetenschap. Dit artikel geeft hiertoe een aanzet.

Perspectief | Perspectiefartikel
oktober 2019
AA20190804