Metajuridica

Het juiste verstaan

Over de plaats van de hermeneutiek in een pluriforme rechtswetenschap

M.A. Loth

Is de hermeneutiek hopeloos achterhaald door de empirische en interdisciplinaire bestudering van het recht? Of is zij van blijvende betekenis voor de rechtswetenschap, en zo ja, welke is dan die betekenis? In deze bijdrage wordt betoogd dat de kern van de hermeneutiek – het regulatieve ideaal van het juiste verstaan – zowel van betekenis is voor de interpretatie van teksten, het begrijpen van menselijk gedrag, als voor het morele inzicht in wat de situatie vereist. Daarom blijft dat ideaal van betekenis voor een moderne pluriforme rechtswetenschap, dat zowel doctrinair, comparatief als empirisch onderzoek omvat.

Bijzonder nummer | Recht & taal
juli 2015
AA20150560

Het kernonderscheid tussen publiekrecht en privaatrecht overgeleverd aan politieke willekeur

Soevereiniteit en eigendom in het tijdperk van het Nieuw Imperialisme (1870-1914)

W.A.M. van der Linden

Post thumbnail

In de historische context van de verwerving en opdeling van Afrikaans grondgebied door Europeanen aan het einde van de 19e eeuw, zal in dit artikel worden betoogd dat het door de Europeanen zelf ingestelde kernonderscheid tussen publiekrecht en privaatrecht onder druk kwam te staan en werd onderworpen aan politiek eigenbelang.

Verdieping | Verdiepend artikel
oktober 2014
AA20140701

Het laatste avondmaal: Ronald Dworkin (1931-2013)

C.W. Maris

Post thumbnail Op 14 februari 2013 overleed Ronald Dworkin, de invloedrijkste rechtsfilosoof van de afgelopen decennia. Cees Maris schrijft in deze bijdrage over de opvattingen van Dworkin, het Juiste Antwoord, morele waarheid, zijn publicaties en deelname aan publieke discussies, maar ook over de kritiek die Dworkin opriep.

Perspectief | Ars Longa Vita Brevis
oktober 2013
AA20130786

Het laatste woord over de hoogste rechter: zelfdiscipline gepast

G.J.A. Geertjes, J.J. Wolfhagen

De persoon van individuele rechters in Nederland heeft de laatste jaren nauwelijks belangstelling gewekt. De benoeming van nieuwe raadsheren in de Hoge Raad doet over het algemeen weinig stof opwaaien. In dit opzicht was de voordracht van Ybo Buruma een uitzondering. De PVV verweet Buruma ‘te politiek’ te zijn, onder meer omdat hij in een redactioneel commentaar van het NJB een pleidooi van Wilders voor een Koranverbod een ‘echo’ van de Italiaanse dictator Mussolini had genoemd. Wat men ook van de manier van optreden van de PVV mag vinden, dat er aandacht gevraagd wordt voor de benoeming van een nieuw lid van ons hoogste rechtscollege is begrijpelijk en kan bijdragen aan meer openheid over het benoemingsproces. Er moet echter wel worden gewaakt voor een hevige politisering van dit proces.

Opinie | Opiniërend artikel
mei 2011
AA20110333

Het liberalisme van Mark Rutte en de Kop van Jut

W.J. Veraart

Wouter Veraart vertelt het verhaal van moordenaar Hendrik Jut en zijn advocaat, de latere minister-president P.W.A. Cort van der Linden, en gaat dan over tot een vergelijking tussen Cort van der Linden en de huidige premier Rutte, met name hoe zij omgaan met volkse sentimenten.

Opinie | Column
januari 2012
AA20120025

Het Manifest van Leeuwarden: 5 jaar na dato

M.E.L. Fikkers, H. de Hek, J.H. Kuijper, K.E. Mollema, R.A. van der Pol, I. Tubben, M.W. Zandbergen

Post thumbnail

Het protest dat zeven raadsheren uit Leeuwarden eind 2012 lieten horen tegen de manier waarop de rechtspraak wordt bestuurd en gefinancierd heeft veel discussie uitgelokt en veel pennen in beweging gebracht. Na vijf jaar moet echter ook worden geconstateerd dat herstel van een ernstig gebrek in de organisatie van de trias politica is uitgebleven.

Opinie | Opiniërend artikel
december 2017
AA20171024

Het morele bewustzijn van het menselijke kwaad

N. Rozemond

In zijn boek Het menselijke kwaad. Hannah Arendt, Adolf Eichmann en het oordelen over het kwaad onderzoekt Klaas Rozemond hoe het menselijke kwaad kan worden gedefinieerd. De filosofie van Hannah Arendt en de strafzaak tegen Adolf Eichmann spelen daarin een belangrijke rol. In dit artikel analyseert hij de status van het morele bewustzijn in het kwaad en het strafrecht.

Rode draad | Recht & Geest
januari 2021
AA20210073

Het Nederlandse staatshoofd in rechtshistorisch perspectief

P.A.J. van den Berg

Post thumbnail In 2010 werd door twee parlementariërs een wetsvoorstel ingediend, dat ertoe strekt om de deelname van de koning aan de regering te beëindigen. De vorst zou zich volledig moeten toeleggen op zijn functie als staatshoofd. In dit stuk wordt betoogd dat de dubbelfunctie van de koning het gevolg is van de opkomst van het parlementaire stelsel en dat het wetsvoorstel uit 2010 past in de lijn van die historische ontwikkeling.

Blauwe pagina's | Recht en politiek
mei 2020
AA20200436

Het Noordzeekanaal 1863-1883 (Digitaal boek)

De geschiedenis van een concessie

W.A. Sinninghe Damsté

Post thumbnail In Het Noordzeekanaal 1863-1883 schetst de auteur de geschiedenis van dit prestigieuze project. Hij gaat hierbij onder andere in op de redenen voor de aanleg, op de Wet van 24 januari 1863, het rechtskarakter van de concessie in de 19e eeuw, de kanaalconcessie in vergelijk tot soortgelijke concessies en kenmerkende aspecten voor de uitvoering ervan.

9789069164151 - 26-09-2001

Het object van de algemene rechtsleer

G.E. Mulder

Bijzonder nummer
november 1979
AA19790772

Het paradoxale karakter van de menselijke maat: een filosofische doordenking

T.J. de Jong

Post thumbnail Naar aanleiding van het toeslagenschandaal is sprake van een toenemende belangstelling voor de menselijke maat. Daarbij wordt dit begrip vaak op een juridische en politieke wijze ingevuld. De vraag is of dit wel terecht is. In deze bijdrage wordt aan de hand van het denken van Emmanuel Levinas en Jacques Derrida een alternatieve opvatting van de menselijke maat gepresenteerd, die begint bij het gelaat van de Ander dat oproept tot verantwoordelijkheid.

Verdieping | Verdiepend artikel
september 2023
AA20230635

Het parket in het veld

A.I. Elvan, M.R.F. Schaafsma

Begin dit jaar vroeg advocaat-generaal Hartlief, ter voorbereiding van zijn conclusie in een prejudiciële procedure, aan derden om te reageren op enkele vragen naar aanleiding van een procedure over het medisch aansprakelijkheidsrecht. Hiermee doorbreekt hij een passief patroon rondom informatieverkrijging door het parket in de prejudiciële procedure. In dit redactioneel bespreken Asaf Elvan en Marilou Schaafsma het belang van deze wijze van informatievergaring, alsook de potentiële risico’s waarmee rekening moet worden gehouden.

Opinie | Redactioneel
november 2023
AA20230819