Metajuridica

Hang naar heden

Over het verleden in het geldende recht

J.M. Milo

Post thumbnail

Ons geldende recht is hedendaags recht geworden. In rechtsgeleerde literatuur, rechtspraak en onderwijs wordt minder met behulp van het verleden geargumenteerd dan een halve eeuw en langer geleden. Waaraan ligt dat? Is nieuw recht beter recht? Zijn Nederlandse juristen te volgzaam in wat door wetgever en rechter is uitgesproken? Wanneer is een concept, een regel of een auteur `over de datum’? Er zijn goede redenen om de deur naar het verleden meer open te zetten – in ieder geval in rechtsgeleerd onderwijs en debat.

Perspectief | Perspectiefartikel
maart 2017
AA20170240

Hebben rechtspersonen morele plichten en fundamentele rechten?

M. Bovens

De machtigste personen in de moderne westerse wereld zijn rechtspersonen. Zo zijn inmiddels meer dan de helft van de grootste honderd economieën ter wereld geen landen, maar ondernemingen. In deze bijdrage zal vanuit het perspectief van recht en ethiek naar deze ontwikkeling worden gekeken. Er zal worden onderzocht of op rechtspersonen morele plichten rusten. Ook komt aan de orde of rechtspersonen rechten hebben of zouden moeten hebben.

Overig | Rode draad | Recht en ethiek | Verdieping | Verdiepend artikel
juli 1998
AA19980651

Hedge funds en Byzantijns recht. Investeren in rechtszaken in Byzantium

D. Penna

Post thumbnail

Procesfinanciering door derden staat volop in de belangstelling. Door de eeuwen heen heeft men daarvoor regels gehad. Uitgangspunt daarbij was een constitutie van de Byzantijnse keizer Anastasius uit het jaar 506. In dit artikel wordt die constitutie besproken, de maatregelen die in het Byzantijnse recht werden getroffen om ontduiking daarvan tegen te gaan en het lot van de regeling in het Nederlandse recht.

Verdieping | Verdiepend artikel
januari 2017
AA20170009

Hercules aan het werk

Over de rol van rechtsbeginselen in het recht

A. Soeteman

In dit artikel wordt ingegaan op de werking van rechtsbeginselen voor het positieve recht. De auteur betoogt dat door de rechtsbeginselen het verschil tussen rechtspositivisme en natuurrecht verdwenen is. Er wordt in dit artikel in gegaan op de kenbaarheid en de reden van beginselen. In het artikel komt met name duidelijk naar voren wat de belangrijkste verschillen zijn tussen regels en beginselen.

Bijzonder nummer | Rechtsbeginselen
oktober 1991
AA19910744

Hermogenianus

J.E. Jansen

In deze aflevering van ‘Romeinen’ richt Jelle Jansen zijn aandacht op Hermogenianus, die – in de tijd van de kooltelende keizer Diocletianus – onder andere de belangrijkste keizerlijke rechtspraak vastlegde en ook de ‘Iuris epitomae’ schreef.

Perspectief | Column
april 2022
AA20220329

Herstelrechtelijke afhandeling in het jeugddelinquentierecht: een vergelijking tussen Vlaanderen en Nederland

L. Hofkens, J. Put, S.E. Rap

Post thumbnail Sinds de tweede helft van de vorige eeuw is de aandacht voor herstelrecht sterk toegenomen. In welke mate en in welke van de vele mogelijke vormen herstelrecht in de nationale jeugddelinquentiesystemen geïmplementeerd wordt, varieert echter. In deze bijdrage vergelijken we de Vlaamse herstelrechtelijke mogelijkheden van herstelbemiddeling en het herstelgericht groepsoverleg (hergo) met de Nederlandse opties Het Alternatief (Halt) en mediation in strafzaken (MiS).

Bijzonder nummer | Reizen naar Recht
juli 2024
AA20240692

Het ‘hondenhok’ van de Hoge Raad

C.J.H. Jansen

Post thumbnail

In deze aflevering van 'Bouwstenen van het recht' behandelt Corjo Jansen de huisvestingsgeschiedenis van de Hoge Raad.

Blauwe pagina's | Bouwstenen van het recht
april 2015
AA20150252

Het abortusvraagstuk in de Verenigde Staten en in Nederland

M. Nijsten

Moet de macht van de overheid gebruikt worden ter bescherming van het ongeboren leven of brengt het recht op privacy van de vrouw met zich mee dat zij de beslissing tot abortus neemt, zonder dat de Nederlandse overheid hierop enige invloed heeft? De abortusdiscussie blijkt zich tussen deze twee principiële standpunten af te spelen. Het is interessant om de ontwikkeling van het vraagstuk van abortusvrijheid in de V.S. van Amerika en in Nederland met elkaar te vergelijken. Heeft het recht de maatschappelijke ontwikkelingen gevolgd of is het deze voorgegaan? Waarop is abortusvrijheid gebaseerd? Is de fase van de zwangerschap bepalend voor het toekennen van een recht op abortus? Kunnen de vrouw en haar arts samen beslissen of moeten er nog deskundigen of een abortuscommissie geraadpleegd worden? Moeten echtgenoot of ouders vooraf toestemming verlenen? Moet abortus worden opgenomen in het ziekenfondspakket? Allemaal vragen die samenhangen met het abortusvraagstuk en die deels gelijk en deels verschillend beantwoord zijn in de Amerikaanse en Nederlandse situatie.

juni 1979
AA19790290

Het Anglo-Amerikaanse recht als inspiratiebron bij het oplossen van de Nederlandse problematiek rond de koude uitsluiting?

J. van Duijvendijk-Brand

De problematiek van de koude uitsluiting vindt haar oorzaak allereerst in het feit dat de rollen binnen een huwelijk nog vaak steeds zo verdeeld zijn dat de ene echtgenoot (meestal de man) de taak van (hoofd)kostwinner op zich neemt en de ander, die geen of slechts gedeeltelijk bepaalde arbeid buitenshuis verricht (meestal de vrouw), zorgt voor het huishouden en het opvoeden van de kinderen. De (betaalde) arbeid van de man en de 'huishoudelijke arbeid' van de vrouw leveren andersoortige revenuen op; in het geval van de man is dat geld, de arbeid van de vrouw levert - als het goed is - een aangenamer leven voor hen beiden en hun kinderen op. In het dan rechtvaardig dat, mocht het huwelijk stranden, de man 'het zijne' neemt en de vrouw kan teren op haar goede werken, of dient de vrouw op enige wijze een beloning voor haar huishoudelijke arbeid te krijgen? Daarnaast wordt de afwikkelijk bij echtscheiding niet zelden gecompliceerd doordat de echtgenoten hun financiën in weerwil van hun huwelijkse voorwaarden niet volledig gescheiden houden, bijvoorbeeld doordat de ene echtgenoot bijdragen (financieel of in natura) levert voor de verwerving of verbouwing van een onroerende zaak die op naam staat van de ander. Onstaat als gevolg daarvan een vergoedingsrecht en zo ja, luidt dat dan nominaal of heeft de financierende echtgenoot ook recht op eventuele waardestijgingen?

Bijzonder nummer | Anglo-Amerikaans recht
mei 1998
AA19980437

Het Bas-reliëf van Simart betreffende de Code civil in de Dôme des Invalides

Een rechts iconografische bijdrage

J.E. Spruit

Post thumbnail In de crypte van de Dôme des Invalides in Parijs bevindt zich een bas-reliëf, houdende de voorstelling van Napoleon als auctor intellectualis van de Code civil. Tot dusver heeft deze geen aandacht gekregen in de rechtsiconologische literatuur. Vandaar een poging tot exegese van het beeldhouwwerk, van de daarop geïnscribeerde teksten en hun literatuur-historische achtergrond. Wat valt er ten slotte op te merken over de authenticiteit van het citaat onder de afbeelding van Napoleon?

Perspectief | Perspectiefartikel
oktober 2024
AA20240878

Het begrip ‘heersende leer’ in het privaatrecht. Een korte verkenning

M.V.R. Snel, J.B.M. Vranken

Post thumbnail De auteurs onderwerpen in deze bijdrage de wijze waarop rechtswetenschappers het begrip ‘heersende leer’ hanteren aan een nadere beschouwing. Ze bespreken de vraag hoe vaak in literatuur en rechtspraak beroep gedaan wordt op de ‘heersende leer’ en waarom dit gebeurt, bakenen het begrip heersende leer af van andere nauw verwante begrippen, geven een omschrijving en behandelen het temporele aspect van heersende leer, zoeken naar handvatten om te bepalen wanneer een heersende leer tot stand komt of, omgekeerd, haar status verliest, en gaan na of, en zo ja op welke manier, een beroep op c.q. een afwijking van heersende leer moet worden verantwoord. Antwoorden zijn in Nederland, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Duitsland, niet eerder gezocht. Met deze bijdrage proberen de auteurs de leemte enigszins op te vullen.

Perspectief | Perspectiefartikel
september 2018
AA20180748

Het belang van de rechter als persoon

A.R. Bloembergen

februari 1967
AA19670129