Liegende (?) rechters en de roddel(!)pers

We zijn er in de nu achter ons liggende verkiezingsstrijd aan gewend geraakt. Politici logen er maar op los of beschuldigden elkaar (‘nu doet u het weer’) daar althans van. Nu doen rechters het ook, tenminste volgens het OM. Vorige maand werden de lezers van een bekend avondblad verrast met een bijdrage van vier pagina’s tekst over twee liegende oud-rechters. ‘Verdachte Haagse rechters mobiliseren hun vriendjes’, luidde de kop van het openingsartikel op pagina 1 van de zaterdageditie van 1 september jl. Waar ging het om? Aanleiding was de zogenaamde Chipshol-zaak (zie hierover www.schipholwanbeleid.nl en W.J. Slagter, NJB 2010, p. 71). Een rechter zou een zaak aan een collega hebben toegespeeld omdat hij nog een appeltje had te schillen met een van de partijen in deze zaak. Dit laatste werd gesuggereerd door een griffier die enige tijd een relatie met de eerste rechter had gehad. Belangenverstrengeling! Dat is natuurlijk een vreselijke beschuldiging tegen een rechter. Tot op de bodem moest de zaak worden uitgezocht. Terecht heeft het OM er dan ook veel werk van gemaakt. Wat bleek: belangenverstrengeling kon niet worden aangetoond.

Nu hadden beide oud-rechters onder ede ontkend dat zij met elkaar bevriend waren. Over die boeg gooit het OM het nu. Meineed, luidt thans de aanklacht. Meineed is een ernstige zaak, waarop een gevangenisstraf van zes jaar staat. Maar of het de rechtsstaat aantast, zoals rechterlijke belangenverstrengeling? Het onderscheid is van belang vanwege het volgende. Van hun artikel over deze affaire hebben de betrokken journalisten een smeuïg verhaal gemaakt, dat in de Sun van Rupert Murdoch niet zou misstaan. Seks, de koninklijke familie en andere bekende Nederlanders (ABN) komen erin aan de orde. En de pogingen van de twee oud-rechters om hun netwerk te gebruiken om de zaak te sussen.

Hoe de journalisten aan de gegevens kwamen? Het OM blijkt de beide rechters geruime tijd te hebben afgeluisterd en hun mails te hebben onderschept. Dit alles is ter vertrouwelijke inzage gegeven aan een van de partijen in de Chipshol-zaak, die niet heeft geaarzeld om in strijd met het verzoek om vertrouwelijkheid deze gegevens aan het avondblad ter beschikking te stellen. Dat is natuurlijk helemaal fout (evenals de terbeschikkingstelling daarvan door het OM bij wege van ‘slachtofferbescherming’ die hier mijns inziens – veel – te ver is doorgeslagen). Maar waar het mij in deze column om gaat, is het in mijn ogen verwerpelijke optreden van het avondblad. De betrokken journalisten wisten dat alleen de beschuldiging van meineed was overgebleven. Zij vechten de beslissing om de vervolging hiertoe te beperken ook niet aan. Blijven dus over de beschuldiging van het in werking stellen van netwerken – waar zijn netwerken nu anders voor – en het onder ede onwaarheid spreken over vriendschap. Die vriendschap meent het OM volgens het avondblad te kunnen afleiden uit de afgeluisterde telefoongesprekken: ‘Ze maakten bijvoorbeeld deel uit van een groep vrienden en collega’s die, soms met partners, regelmatig gingen eten.’ Ook in het Wilders­proces ging het indertijd om een hapje mee-eten. De lezer passe dit criterium toe op zichzelf en zal merken dat hij zo een gigantische vriendenkring zal hebben.

Belangenverstrengeling is een ernstige zaak die de fundamenten van de rechtsstaat raakt. Maar als daar geen sprake van is, geeft het geen journalistieke pas om ten onrechte verstrekt materiaal te gebruiken en het politionele wroeten in iemands privé­leven, al is hij oud-rechter, – uitvoerig – te citeren.