Een who is who van de rechtsvergelijking
Engaging with foreign law
Een van de meest onderhoudende auteurs op het gebied van de rechtsvergelijking is Sir Basil Markesinis. Deze Britse jurist van oud-Venetiaanse herkomst met een Griekse juridische opleiding en (oud-)hoogleraar in Nederland en de Verenigde Staten, is vooral bekend geworden door zijn Engelstalige commentaar op het Duitse vermogensrecht. Onderhoudend – ‘engaging’ – is hij vooral in zijn publicaties over het doel van de rechtsvergelijking. In ‘Engaging with foreign law’ (Oxford: Hart 2009, 452 p.), geschreven samen met Jörg Fedtke, is Markesinis op zijn markantst. Hij schrijft in een stijl die bij ons alleen door Jan van Dunné wordt benaderd. Maar zelfs die doorspekt zijn betoog niet met de opmerkingen ad personam die we bij Sir Basil tegenkomen.
Would such an introduction spur you on to read further?
Collega-comparatisten krijgen van Markesinis heel wat vileins te verwerken. Iemand die het in dit boek in het bijzonder moet ontgelden is Ugo Mattei: ‘... reading Professor Hugo Mattei’s latest attempt to glorify the success of the movement to which he belongs [...] one cannot help noticing how often words such as disruption, rupture, invention of a new vocabulary, avoidance, or full-fledged assault figure in his text, which makes one wonder what is the reason for so much “penned in” frustration. It would be taking amateur psychology to extremes to try and find an explanation for this desire to destroy’ (p. 53). En over de openingszin van een opstel van Mattei en Anna di Robilant: ‘If you are a judge, or a practitioner, or even a law student [...], would such an introduction spur you on to read further, assuming the title itself had not already led you to skip this piece altogether?’ (p. 56).
Literary waffle
Mattei is niet het enige doelwit van Markesinis. Ook Bénédicte Fauvarque-Cosson krijgt ervan langs: ‘Such an indifference to case law, 31 pages of the essay on what academics say can only come from the pen of a Continental lawyer, trained in the Continental way, and minimally (if at all) sensitive to Anglo-Saxon realities’ (p. 215). Een andere Fransman, Antoine Garapon, wordt door Markesinis beschuldigd van ‘literary waffle’ (p. 362). Duitsers doen het nauwelijks beter: ‘...we find in Professor Günter Frankenburg’s piece an excellent illustration of the kind of comparative law writing which, in our view, will leave the audiences we are targeting totally unmoved. [...] we would bet a good lunch at one of London’s best restaurants that it will never affect the contents of any legislation, it will never help shape the outcome of any judicial decision, nor, finally, will it ever help draw aspiring lawyers into the classroom of an American law school or, come to that, in his native Germany’ (p. 55). En Mathias Reimann omschrijft hij als ‘“Classically” educated but with some leanings towards the group we describe as being “more trendy”’ (p. 119).
Le vieux terrible
Zelfs Engelse native speakers ontsnappen niet aan Markesinis’ scherpe pen. Van Horatia Muir Watt schrijft hij dat ‘amidst the invented vocabulary of CLS – “epistemic”, “directionality”, “normativity”, and other such words are not to be found in the Shorter English Dictionary but abound in her text – one also finds ideas which lawyers need to address in a more down-to-earth and focused manner but which she fails to do. Why?’ (p. 365). En Duncan Kennedy noemt hij ‘le vieux terrible’ van de Critical legal studies (p. 57).
Voor sommigen is er gelukkig nog hoop (om met Schoordijk te spreken). Het kan zijn dat hun werk eerst in het Engels moet worden overgezet: ‘Professor Mauro Bussani [mijn cursivering, EH] may be a further exception, producing a steady stream of well-informed and moderately phrased pieces which should soon bring him to the toplist of activist comparatists’ (p. 121). Heeft Sir Basil dan geen helden? Die zijn er wel, maar dat is voer voor een volgende column.
Deze column is eerder verschenen in Ars Aequi december 2009