A whiter shade of pale: bye bye lords!
1 Procederen achtendertig jaar na dato<
Procol Harum is de naam van een Britse popgroep uit de fameuze jaren zestig. In 1967 produceerde deze de all-time klassieker A Whiter Shade of Pale. Miljoenen malen is deze afgespeeld van YouTube; talloze mobieltjes hebben de melodie als ringtone. Maar weinigen weten dat de (Hammond-)orgelsolo waarmee dit lied inzet, is gecomponeerd door Matthew Fisher. Het copyright van de groep stond op naam van leadzanger Gary Brooker en manager Keith Reid. Voor zijn inbreng ontving Fisher, thans op zijn 62e computerprogrammeur, nooit een cent. Tot 30 juli 2009, want op die dag kende het House of Lords hem, voor de toekomst, 40% van de opbrengst toe – [2009] UKHL 41. Het was het spectaculaire slot van een rechtszaak die een aanvang nam op 31 mei 2005. Dat Fisher aanspraak kon maken op auteursrecht, was eigenlijk nauwelijks in het geding. Waar de zaak vooral om draaide, was of de rechthebbende zijn recht nog 38 jaar na dato kon inroepen (zoals bij ons Tamara van Uitert 24 jaar na haar geboorte het kraamcentrum dat gebruik maakte van een lekkende kruik die haar op haar eerste levensdag ernstig had verwond, nog kon aanspreken – NJ 1973/315).
Waarom niet, zei de rechter in eerste aanleg, Blackburne J: het gaat hier om een (intellectuele-)eigendomsrecht en eigendomsrechten verjaren niet – [2005] EWHC 3239 Ch. Het Court of Appeal dacht hier anders over. Met twee tegen één bepaalde het dat Fisher zijn rechten op copyright had verwerkt [2008] Bus LR 1123. Het House of Lords herstelt evenwel de uitspraak in eerste aanleg, met vijf tegen nul stemmen nog wel. In de leading opinion verwerpt Lord Neuberger of Abbotsbury het beroep op rechtsverwerking (laches, estoppel, acquiescence).
2 All’s well that ends well
ind goed, al goed. Zoals Baroness Hale het uitdrukt: ‘As one of those people who do remember the sixties, I am glad that the author of that memorable organ part has at last achieved the recognition he deserves’ (overweging 20).
3 En Bach dan?
Niet dat auteursrechten eeuwigdurend zijn. De oorspronkelijke melodie van A Whiter Shade of Pale lijkt sterk geïnspireerd door Bach. Diens erfgenamen zullen evenwel naast de buidel met geld grijpen, want good old Johan Sebastians rechten zouden ingevolge een Europese richtlijn, mogelijke overgangsrechtelijke complicaties daargelaten, 70 jaar na zijn overlijden zijn geëindigd.
4 Bye bye, Lords!
Zal het House of Lords ooit nog zo’n uitspraak wijzen? Het antwoord is nee, want Fisher v Brooker is – met zes andere zaken – het laatste arrest dat het House of Lords heeft gewezen. Per 1 oktober jl. is het als hoogste Britse gerecht vervangen door het Supreme Court of the United Kingdom. Het Verenigd Koninkrijk is weer een traditie armer. Nu is dit er een waar het wel zonder kan. Het maakte toch altijd een merkwaardige indruk dat twaalf daartoe aangewezen leden van wat wij de Eerste Kamer zouden noemen het hoogste rechterlijk college van het land vormen – en intussen als lid van het Hogerhuis tevens over wetsvoorstellen meepraten (niet vaak, maar het kwam voor). De Britten zijn weer wat gewoner geworden.
Wat naar verwachting niet zal veranderen is de hoge kwaliteit van de uitspraken van thans het Supreme Court of the United Kingdom. De kwaliteit van de raadsheren (allen gewezen barristers), het stelsel van of concurring en dissenting opinions, het geringe aantal zaken, de uitstekende voorbereiding door de raadslieden: zij alle zullen eraan bijdragen dat uitspraken van de hoogste Britse rechter buitengewoon lezenswaardig zullen blijven.
Deze column is eerder verschenen in Ars Aequi november 2009