Joseph Weiler en de academische vrijheid

Of: redacteur van een juridisch tijdschrift, een riskant beroep

Joseph Weiler is een Amerikaans jurist met een grote reputatie. Hij is ook hoofdredacteur van de European Journal of International Law (EJIL). Op 25 juni 2010 moet hij zich voor de strafrechter in Parijs verantwoorden voor zijn weigering om een boekrecensie van de hand van de bekende Duitse strafrechtjurist Thomas Weigend van de website van EJIL te verwijderen. Wat wil het geval? In 2006 ontving de redactie van EJIL een verzoek om ‘The trial proceedings of the International Criminal Court/ICTY and ICTR precedents’ van de hand van dr. Karin Calvo-Goller (Martinus Nijhoff) te recenseren. De redactie vroeg prof. Weigend, hoogleraar te Keulen en thans decaan van de juridische faculteit aldaar, om een bespreking van het boek. Een jaar na de ontvangst van het boek plaatste de redactie de recensie op de website www.globallawbooks.org/reviews/detail.asp?id=298 in de categorie ‘Short reviews’. De recensie was niet echt lovend: ‘This exercise in rehashing the existing legal set-up is particularly unproductive since a large part of the volume consists in a reprint of the ICC Statute and its Rules of Procedure and Evidence (the Court’s Regulations are consistently ignored)’, ‘her conceptual grasp of the “inquisitorial” systems seems insufficient for a critical analysis that might go beneath the surface’ en ‘Karin Calvo­Goller has undoubtedly invested much time and effort into this book, which – but for regrettably sloppy editing – might well serve as a first systematic introduction to the procedural issues confronting the ICC. What is still missing is a book that might help to resolve these issues’.

Deze recensie levert een boze reactie van de auteur van het boek op: ‘Prof. Weigend’s review goes beyond the expression of an opinion, fair comment and criticism. It contains false factual statements which the author of the review, a professor of criminal law, could not reasonably believe to be true. Prof. Weigend’s review is libelous. It may cause harm to my professional reputation and academic promotion.’ Zij vraagt de recensie van de website te verwijderen. Weiler reageert negatief. Eerst wijst hij op de jarenlange vriendschap tussen dr. Calvo-Goller en hemzelf: ‘Since we have known each other for many years and have been friends I would like first to make some personal comments’. Zijn weigering om de recensie van de website te halen, beargumenteert Weiler uitvoerig. Aan het slot biedt hij aan om prof. Weigend in de gelegenheid te stellen de recensie desgewenst bij te stellen en/of een weerwoord van dr. Calvo-Goller te plaatsen. Na een korte re- en dupliek is het een jaar stil. Dan ontvangt Weiler een oproep om voor de Franse rechter-commissaris te verschijnen. Deze laat hem weten dat er tegen hem een klacht wegens smaad is ingediend. Omdat het opportuniteitsbeginsel hier niet geldt, is de zaak direct naar de strafrechter doorgestuurd. Waarom de Franse rechter? Vermoedelijk omdat dr. Calvo-Goller in Frankrijk gestudeerd en gewerkt heeft, hoewel zij momenteel in Israël werkzaam is; geheel duidelijk is dit niet.

Wat wel duidelijk zal zijn, is dat Weiler hiervan niet gecharmeerd is. In een redac­tioneel in EJIL schrijft hij: ‘I very much hope that we will prevail before the Criminal Tribunal of Paris. Any other result will deal a heavy blow to academic freedom and change the landscape of book reviewing in scholarly journals, especially when reviews have a cyber presence as is so common today. Even if we do, the very fact of being subject to a criminal process by French public authorities and having to undergo a criminal trial in these circumstances coupled with the heavy financial burden of defending such a case – expenses which are in large part not recoverable even if acquitted – constitutes a serious chilling effect on editorial discretion, freedom of speech and the very important academic institution of book reviewing’ (www.ejiltalk.org/wp-content/uploads/2010/02/Weiler-Editorial-20-4.pdf).

Weiler maakt zich terecht zorgen om de academische vrijheid. En dr. Karin Calvo-Goller maakt zich eveneens terecht zorgen om haar ‘professional reputation and academic promotion’ – zij het om een andere reden dan zij zelf meent.

Deze column is eerder verschenen in Ars Aequi april 2010